توهین به فراستی و شوکه کردن بازیکنان در امنیت (هفته گذشته در فیلم ها و تلویزیون)

هفته گذشته دنیای سینما و رسانه ایران پر از تناقضات جالب و اخبار عجیب بود. جشنواره بین المللی فجر از یک سو با دعوت از هیئت داوران بین المللی سعی در جهانی شدن دارد، از سوی دیگر فیلمسازان مستقلی چون امیرقاسم رازی با تندی از واقعیت های سینمای ایران صحبت می کنند. اما این تنها داستان سینما نیست، پلتفرم های سینمای خانگی اکنون ورزش های قهوه خانه ای مانند کشتی را پخش می کنند، یوتیوب فارسی با برنامه های سرگرم کننده رکورد می زند، انجمن بازیگران نیز تصمیم گرفته است برای محافظت از خود در برابر شکارچیان، گیج کننده برقی و اسپری فلفل به اعضای خود بدهد!

این هفته هم شاهد حضور نرگس آبیار در یک پروژه چینی بودیم، ثریا قاسمی و لعیا زنگنه با سریالی درباره اقتصاد به تلویزیون بازگشتند و البته فیلم شهرام مکری از رقابت های اسکار حذف شد و سه فیلم دیگر با کارگردانان ایرانی در این حوزه باقی ماند. اما شاید دردناک ترین خبر این هفته، فضای عجیب یوتیوب فارسی بود که حتی نام های محترم سینما هم مورد توهین و بی احترامی قرار می گرفتند تا الگوریتم را خوشنود کرده و بازدید بیشتری داشته باشند. خلاصه هفته ای پر از اتفاقات بود که نشان داد سینما و رسانه ایران همچنان در تلاش برای یافتن راه درست است.

با اعضای هیئت داوران جشنواره جهانی فیلم فجر آشنا شوید

جشنواره جهانی فجر که هم اکنون در شیراز برگزار می شود، با دعوت از 18 هیئت داوران ایرانی و خارجی، تصمیم گرفته است کمی جنبه بین المللی خود را جدی تر بپذیرد. در این مسابقه که نوری بیلگه جیلان کارگردان ترک رئیس هیئت داوران بخش بین‌المللی است، نام‌هایی چون محمود کلاری و کریستوف رضایی از ایران، داوری از یونان، داوری از اسپانیا، داوری از هند و داوری از الجزایر حضور دارند. بخش «جلوهگاه شرق» که نامش به شعار تبدیل شده، شامل داورانی از کرواسی، روسیه، مالزی، ارمنستان و البته هدی زین العابدین از ایران است. جالب اینجاست که داوران کروات و روسی را به قسمتی به نام شرق آوردند که می تواند به معنای اروپای شرقی باشد! در بخش «ظاهر» که نامی نسبتاً شاعرانه دارد، سه هیئت داوران حضور دارند: یکی از فرانسه، یکی از ترکیه و مهدی کرم پور از ایران. اما جالب ترین اسم قسمت «زیتون شکسته» انگار می خواست پیام صلح بدهد اما با زیتون های شکسته! در این قسمت داورانی از عمان، مقدونیه شمالی و فرزاد موتمن از ایران حضور دارند. جشنواره عموماً سعی می‌کرد از هر کشور یک نفر را بیاورد تا بتواند ادعا کند واقعاً «جهانی» است، حتی اگر بیشتر فیلم‌ها و اعضای هیئت داوران از همان منطقه آشنا باشند. چهل و سومین دوره این جشنواره تا 21 آذرماه ادامه خواهد داشت.

بازیگران تکراری و الگوهای ثابت

امیرقاسم رازی کارگردان فیلم «چای سرد» با صراحتی تلخ اما سرگرم کننده واقعیت های سینمای ایران را فاش کرد: اگر بازیگر چهره نداشته باشید، شانس موفقیت در سینما ندارید، حتی اگر فیلم شما یک شاهکار سینمایی باشد. او که خود تهیه کننده و سرمایه گذار فیلمش است، دلیل رفتنش به سراغ بازیگران ناشناس را به این دلیل که هیچ تهیه کننده ای حاضر نبود جز برای «کمدی های احمقانه» هزینه کند، می گوید: چرا که بازیگران مشهور ایرانی آنقدر تکراری شده اند که دیگر نمی توانند از کلیشه جدا شوند. او حتی بازیگران باتجربه را برای نقش یک پیرزن تست داد، اما همه آنها کلیشه بازی می کنند و در نهایت همان الگوی قدیمی را تکرار می کنند. او می گوید سینما به داستان یا کیفیت نگاه نمی کند بلکه فقط به تصاویر جذاب جلوی سینما نگاه می کند، یعنی اول چهره، بعد هر چه می خواهید!

نمایش دست دادن جدید

پلتفرم‌های نمایش خانگی ایران که ظاهراً دیگر محتوای اصلی ندارند، تصمیم گرفتند به ورزش قهوه‌خانه‌ای بروند، زیرا احتمالاً فکر می‌کردند دیگر بینندگان از نمایش‌ها و درام‌ها خسته شده‌اند و زمان تماشای دعوا فرا رسیده است! بعد از «گل یا پوچ» که به نوعی پیشگام این موج عجیب بود، نوبت به «مختاز» رسید که روی سکوی نمایش خانه بزند. مسعود صنم مجری برنامه «دست فرمون» در تلویزیون، حالا تصمیم دارد ماچتی را به رزومه خود اضافه کند. این رئالیتی شو اوایل زمستان امسال روی آنتن می رود و احتمالا شاهد رقابت های مشت زنی هیجان انگیز از بازیگران مختلف خواهیم بود.

محبوب ترین برنامه های فارسی یوتیوب

یوتیوب فارسی که ظاهرا به عرصه رقابتی جدید برای جذب بیننده تبدیل شده است، آماری منتشر کرده که نشان می دهد «پمپ» امیرحسین قیاسی با رکورد باورنکردنی ۸۵ میلیون بازدید در صدر این فهرست قرار دارد. گویی قیاسی با فرمول جادویی خود توانسته است همه را به تلفن همراه و کامپیوترشان میخکوب کند. این موفقیت باعث ایجاد ژانر سرگرمی شد. این بدان معنی است که مردم ترجیح می دهند به جای تماشای اخبار جهان کمی سرگرم شوند و ذهن خود را پاک کنند. با این حساب، شاید حل همه چیز با شوخی و خنده واقعاً استراتژی درستی باشد! در ردیف بعدی کانال «آزاد» است که به موضوعات تحلیلی و بدون سانسور می پردازد که خودش جذابیت خاصی دارد چون همه دوست دارند چیزی «بدون سانسور» ببینند! در ردیف دوم قرار می گیرد. علی ضیا نیز با کسب رتبه سوم با برنامه «بازیا» توانست ثابت کند که قالب های گفتار محور همچنان محبوب هستند. آمارها نشان می دهد که فاصله قابل توجهی بین این سه کانال و سایر تولیدکنندگان محتوا وجود دارد. یعنی بقیه هنوز در تلاشند تا فرمول موفقیت را پیدا کنند!

همکاری نرگس آبیار با کارگردان چینی

نرگس آبیار که این روزها با دو مجموعه تلویزیونی «سوشون» و «بامد خمار» با انتقادهای متفاوتی روبرو شده، تصمیم دارد با چین همکاری بین المللی داشته باشد نه هالیوود و اروپا! فیلم سینمایی «چانگ آن، شیان» به کارگردانی ژانگ ژونگ (که تلفظش برای ما ایرانی ها ماجرایی جداست) با فیلمنامه آبیار وارد جشنواره بین المللی فجر شد. داستان فیلم در دهه 1960 می گذرد و درباره گروه های کمک رسانی برای توسعه بیابان های سین کیانگ است. جالب اینجاست که در این فیلم یک بازیگر کاملاً چینی از جمله Saw Jan، Alima و Chen CC (که هیچ کدام را نمی شناسیم و احتمالا ما را نمی شناسند!) بازی می کنند، اما به عنوان محصول مشترک ایران و چین ارائه می شود. پس به غیر از فیلمنامه نرگس آبیار، پوستر احتمالا پرچم ایران را هم دارد تا بتوانیم درخواست مشارکت بدهیم! این اثر در بخش جلوهگاه شرق جشنواره جهانی فجر شیراز به نمایش گذاشته می شود.

بازگشت ثریا قاسمی و لعیا زنگنه به تلویزیون

تلویزیون ایران بالاخره تصمیم گرفت از گنجینه بازیگر قدیمی خود استفاده مجدد کند. سریال «میرات» که قرار است شنبه 17 آذرماه از ساعت 21:15 از شبکه دو پخش شود، با حضور ثریا قاسمی و لعیا زنگنه که گویا سال هاست در انبار تلویزیون خاک می خورند، پخش می شود. مجموعه امین امانی که موضوعی دارد حتی در حین شنیدن هم خوابتان می‌برد، درباره دانشجوی جوانی است که ناگهان متوجه می‌شود ایران با مشکلات اقتصادی مواجه است و باید با کمک یک استاد روحانی مجرب و چند متخصص جوان معجزه‌ای خلق کند.

تضمین امنیت با شوکر و گاز فلفل

انجمن بازیگران سینما این روزها به فکر امنیت اعضای خود افتاد و تصمیم گرفت به همراه کارت عضویت، گیج کننده برقی و اسپری فلفل توزیع کند! رئیس این انجمن پژمان بازغی با خونسردی توضیح می دهد که این تماس برای کانال خصوصی اعضا است اما نمی داند چگونه به رسانه ها درز کرده است! او در بحثی جالب می گوید که مانند طلافروشان و پزشکان، بازیکنان نیز به این ابزار نیاز دارند زیرا عده ای در شهریار و دماوند زندگی می کنند و ممکن است مورد حمله حیوان درنده قرار گیرند. حالا معلوم نیست این شکارچی چهار پا است یا دو پا، اما باز هم انجمن تصمیم گرفت شوک الکتریکی بدهد! جالبتر اینکه بازغی می گوید عده ای سودجو می خواستند این وسایل را با قیمت های نجومی 30 تا 40 میلیون تومان به بازیکنان بفروشند اما انجمن آنها را تنها 7 میلیون تومان به آنها فروخت.

آثار ایرانی مراسم اسکار 2026

آکادمی اسکار با انتشار فهرست نهایی نامزدهای بخش‌های مختلف دوره 98، شوک کوچکی به سینمای ایران وارد کرد. اما این چیزی نیست که شما فکر می کنید! 3 فیلم از 4 فیلم ارسالی کارگردانان ایرانی با پاسپورت های مختلف به اسکار راه یافتند اما یک فیلم از تاجیکستان رد شد. فیلم «خرگوش سیاه، خرگوش سفید» ساخته شهرام مکری نماینده تاجیکستان تنها یکی از شش فیلمی بود که مناسب نبود و در بین 92 فیلم ثبت شده از رقابت حذف شد. گویی خرگوش ها نمی توانند به اندازه کافی جادوی فیلم را خرج کنند! اما خبر خوب این است که سه فیلم دیگر با حضور کارگردانان ایرانی فیلمبرداری شده است: «علت مرگ: نامعلوم» ساخته علی زرنگر از ایران، «چیزهایی که می کشی» ساخته علیرضا خاتمی از کانادا و «یک تصادف ساده» ساخته جعفر پناهی از فرانسه همچنان در سینماها هستند. نود و هشتمین دوره جوایز اسکار در مارس 2026 برگزار می شود و بی صبرانه منتظریم تا ببینیم این سه نماینده تا کجا می توانند در این رقابت پیش بروند.

فضای عجیب یوتیوب

یوتیوب ایران به رسانه ای عجیب تبدیل شده است که همه صبح ها با کت و شلوار در تلویزیون ملی ظاهر می شوند و شب ها با هویتی کاملاً متفاوت پشت میکروفون یوتیوب می نشینند و انگار تمام ادب و احترام خود را در همان استودیو پخش می گذارند! ماجرای غم انگیز مسعود فراستی، منتقد جدی و حرفه ای سینما، نمونه بارز این فاجعه کمدی است. فردی که معمولاً با وقار و خونسردی(!) فیلم ها را ارزیابی می کند، این بار مهمان برنامه ای بود که مجری برنامه و سه مهمان سرشناس که ظاهراً فقط به شجاعت بی ادبانه شهرت داشتند، با الفاظ رکیک و رفتار توهین آمیز به او توهین کردند. جالب‌تر اینکه در همان برنامه، فراستی خودش درباره احترام صحبت می‌کرد، اما به نظر می‌رسید کسی گوش نمی‌داد. شاید به این دلیل که همه به الگوریتم یوتیوب و تعداد بازدید فکر می کنند!

این داستان نشان می دهد که یوتیوب فارسی به جنگلی تبدیل شده است که هیچ قانونی در آن حاکم نیست زیرا فیلتر شده و از کنترل رسمی خارج است. این روزها همه کسانی که می خواهند در معرض دید و درآمد قرار بگیرند فکر می کنند که باید یک فرد مشهور را دعوت کنند و با رفتارهای زشت و بی احترامی محتوای ویروسی تولید کنند. شاید وقت آن رسیده است که این یوتیوبرها به یاد بیاورند که جذب بینندگان با توهین و فحش دادن ممکن است در کوتاه مدت سودآور باشد، اما در درازمدت فقط یک چیز ایجاد می کند: نسلی بی احترام و بی ادب که فحش دادن را خنده دار می بیند!