بهرام بیضایی نویسنده و کارگردان مشهور در سالروز تولدش درگذشت

بهرام بیضایی کارگردان و نمایشنامه نویس سرشناس تئاتر و سینما در سالروز تولدش در سن ۸۷ سالگی دار فانی را وداع گفت. خبر درگذشت این هنرمند با انتشار بیانیه‌ای در صفحه فیس‌بوک گروه ایران‌شناسی دانشگاه استنفورد آمریکا و همسرش مژده شمسایی تایید شد. شمسایی در پست خود نوشت: زمین زیر پایم وقتی روی آن راه نمی افتم سست می شود وقتی کنارم نفس نمی کشد دلم برای هوا تنگ می شود. در بیانیه دانشگاه استنفورد، اظهارات زیر آمده است:

“گروه ایران شناسی دانشگاه استنفورد به اطلاع همگان می رساند درگذشت استاد و همکار برجسته ما بهرام بیضایی، افتخار ادبیات و هنر ایران در 15 سال اخیر. او در هشتاد و هفتمین سالگرد تولدش درگذشت: 5 دسامبر، که به مناسبت تولد او (و درگذشت اکبر رادی) روز نمایشنامه نویسان نامیده می شود؛ پنج سال پس از “متن بی نظیر او برای تکمیل حماسه مرجانه”. بارها گفته است که وطن و پیشه اش دنیای فرهنگ است، به ایران عشق زیادی به او داشته و با وجود تنگ نظری نسبت به او و خانواده اش، حتی لحظه ای از پاسداری و پاسداری از میراث فرهنگی ایران کوتاه نیامده است… اگر مرگ به قول شاهنامه ای که بیضایی عمری در آن می زیسته داده شده است، پس بیداد چیست؟

بهرام بیضایی یکی از مهمترین نمایشنامه نویسان و کارگردانان تاریخ تئاتر و سینمای ایران بود. او نمایشنامه های «ضیافت»، «سلطان مار» و «مرگ یزگرد» را داشت که در سال 1361 به سینما آورد و فیلم های «رگبار» (اولین فیلم بلند بیضایی، فیلمبرداری 1350)، «غریبه و سیس» (1352)، «چریک تارا» را داشت. (1357) در سال 1364 ساخته شد اما تا سال 1368 اکران نشد. «سگ کشی» (1380) تنها گوشه ای از کارنامه درخشان این اسطوره سینماست که حتی در سال هایی که دور از زادگاهش بود، از نمایشنامه نویسی دست برنداشت.

بیضایی قبل و بعد از انقلاب برای فعالیت در ایران با محدودیت های زیادی مواجه بود. نمایشنامه های او مانند «ندابا» اجازه نمایش داده نشد و بسیاری از فیلم های او مانند «چریک تارا» و «مسافران» به نمایش عمومی در نیامدند. سختی ها و محدودیت ها سرانجام بهرام بیضایی را مجبور به ترک ایران کرد. او در تبعید به نوشتن ادامه داد و حتی برای مدتی به ایران بازگشت. با این حال، ادامه محدودیت ها او را مجبور به ترک مجدد کرد. این بار برای همیشه

بهرام بیضایی که فعالیت خود را با نمایشنامه نویسی از دهه 40 آغاز کرد، در سال 1347 از بنیانگذاران کانون نویسندگان ایران بود و در سال های بعد به عنوان استادیار نمایشنامه در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به تحصیل ادامه داد. با این حال، نه حضور او در کانون نویسندگان و نه مقام استادی اش دیری نپایید. مشکلات سانسور و نارضایتی از سیاست ها و وضعیت سینمای ایران باعث شد که در سال 1388 به دعوت عباس میلانی، مورخ و ایران شناس از دانشگاه استنفورد، کشورش را ترک کند و به فعالیت خود در آمریکا ادامه دهد.

علیرغم درخواست هواداران (و حتی رئیس سازمان سینمایی ایران) برای بازگشت بهرام بیضایی به کشور، این هنرمند با تاکید بر فعالیت پربار هنری خود در خارج از ایران (با نمایش هایی مانند «گزارش ارداویراف»، «طراب نامه» و «جانا و بلادور») و تسلط بر تجربه سال ها بازداشت در داخل کشور، با قلبی شکسته از بازگشت به ایران خودداری کرد.

منبع: دیجی کالا مگ