صفر تا صد جنگنده تایفون

در دنیای پیچیده و گران قیمت سلاح های نظامی، نام های بسیار کمی وجود دارند که بتوانند توازن قدرت را در آسمان تغییر دهند و بدون شک Eurofighter Typhoon یکی از این نام هاست. اگر می خواهید هر چه زودتر بفهمید این پرنده چیست، باید بگوییم که جت جنگنده تایفون یک هواپیمای دو موتوره، چند منظوره و بسیار چابک است که توسط کنسرسیومی از کشورهای اروپایی (انگلیس، آلمان، ایتالیا و اسپانیا) طراحی و تولید شده است. این جت جنگنده که در کلاس نسل 4.5 قرار دارد، به دلیل داشتن موتورهای قدرتمند، قابلیت سوپر کروز (پرواز مافوق صوت بدون پس سوز) و سیستم های الکترونیکی پیشرفته، یکی از مرگبارترین جنگنده های آسمان قرن بیست و یکم محسوب می شود.

این پرنده که نماد اوج مهندسی قاره سبز است، نه تنها ستون فقرات نیروی هوایی کشورشان را تشکیل می دهد، بلکه مشتریان طرفدار پاکستان در خاورمیانه نیز دارد. در زیر با نگاهی دقیق و فنی، اما به زبانی ساده و بدون عبارات گیج کننده، این شاهکار هوانوردی را از همه جهات بررسی خواهیم کرد.

جت جنگنده تایفون توسط کدام کشور ساخته شد؟

وقتی صحبت از تجهیزات نظامی بزرگ می شود، معمولاً هنگام اشاره به سازنده، نام یک کشور خاص به ذهن خطور می کند. با این حال پاسخ به این سوال که هواپیمای جنگنده تایفون را کدام کشور تولید کرده است کمی متفاوت و البته جالبتر خواهد بود. این هواپیما محصول اراده مشترک اروپا برای رهایی از وابستگی به صنایع نظامی آمریکا و ایجاد سکوی دفاعی مستقل است.

پروژه جت جنگنده تایفون توسط کنسرسیومی به نام Eurofighter GmbH که در سال 1986 تاسیس شد مدیریت می شود.در این پروژه که یکی از بزرگترین همکاری های صنعتی در تاریخ اروپا محسوب می شود، تقسیم کار با حساسیت زیادی انجام شد. هر یک از کشورهای عضو مسئولیت تولید قطعات و سیستم های خاصی از بدنه را بر عهده دارند و در نهایت خطوط مونتاژ در هر چهار کشور فعالیت می کنند. مشارکت کشورها در این طرح به شرح زیر است:

بریتانیا (BAE Systems Corporation): ساخت بدنه جلوی هواپیما، سایبان (شیشه کابین)، کیل، دم عمودی و قسمت های مهم سیستم های اویونیک.
آلمان (ایرباس دفاع و فضایی آلمان): تولید قسمت مرکزی بدنه که یکی از پیچیده ترین قسمت های سازه است.
ایتالیا (شرکت لئوناردو): ساخت بال چپ و قسمت های انتهایی بدن.
اسپانیا (شرکت ایرباس دفاع و فضای اسپانیا): ساخت بال راست و قطعات مربوطه.

خوب، وقتی بپرسیم هواپیمای جنگنده تایفون توسط کدام کشور ساخته شده است، پاسخ قطعی «محصول مشترک قدرت های صنعتی اروپا» خواهد بود. البته فرانسه نیز در ابتدای راه در این گروه قرار داشت، اما به دلیل اصرار بر توانایی نشست و برخاست از ناوهای هواپیمابر و تفاوت نیازهای عملیاتی، از گروه خارج شد و هواپیمای جنگنده رافال را به تنهایی توسعه داد. این جدایی منجر به رقابت تماشایی تایفون و رافال در بازارهای جهانی شده است.

جنگنده تایفون چه نسلی است؟

در دسته جنگنده های مدرن، مفهوم “نسل” سطح فناوری و توانایی های رزمی هواپیما را تعیین می کند. حال سوال اصلی اینجاست: جنگنده تایفون چه نسلی است؟ پس چرا در کنار هواپیماهای جنگی مانند F-22 و F-35 با وجود پیشرفته بودن آنها قرار نمی گیرد؟

تایفون رسما به عنوان جنگنده “نسل 4.5” یا “4++” شناخته می شود. این بدان معناست که جنگنده Typhoon از نظر چابکی، قدرت پردازش داده، جنگ الکترونیک و قابلیت حمل سلاح بسیار فراتر از جنگنده های کلاسیک نسل 4 است، اما فاقد ویژگی اصلی نسل 5 – “رادارگری کامل” است. در جنگنده‌های نسل پنجم، تمام سلاح‌ها در ورودی‌های داخلی بدنه پنهان می‌شوند تا بازتاب راداری به حداقل برسد، اما تایفون موشک‌ها و بمب‌های خود را در غلاف‌های زیرین حمل می‌کند.

اگر کسی از شما بپرسد که جنگنده تایفون چه نسلی است، می توانید بگویید که این هواپیما پلی است بین جنگنده های کلاسیک و آینده. طراحان تایفون به جای تمرکز صرفاً روی پنهان کاری (که هزینه های تعمیر و نگهداری را به شدت افزایش می دهد)، بر جنگ الکترونیک و پرتوهای عملیاتی تمرکز کردند. با استفاده از مواد کامپوزیت پیشرفته در بدنه آن و طراحی خاص ورودی های هوا، سطح مقطع راداری تایفون (RCS) بسیار کاهش یافته است و شناسایی آن را برای رادارهای دشمن بسیار دشوار می کند، اگرچه این هواپیما کاملاً رادارگریز نیست.

ویژگی های جنگنده تایفون

وقتی به مشخصات فنی جت جنگنده تایفون نگاه می کنیم، فهرستی از فناوری های چشمگیر را مشاهده می کنیم. این هواپیما بر اساس طرح “بال دلتا” (مثلثی شکل) و طرح بال کانارد در جلو طراحی شده است. این ترکیب ظاهری خاص باعث می شود هواپیما به طور ذاتی ناپایدار باشد. ممکن است بپرسید چرا یک هواپیما باید ناپایدار باشد؟ این بی‌ثباتی عمدی که توسط رایانه‌های سیمی کنترل می‌شود، به تایفون اجازه می‌دهد تا مانورهای بسیار سریع و ناگهانی انجام دهد. ویژگی ای که در مبارزات سگی حیاتی است.

برخی از مهمترین مشخصات فنی این جنگنده اروپایی عبارتند از:

موتورهای قدرتمند: قلب تپنده تایفون دو موتور توربوفن EJ200 هستند. این موتورها شاهکارهای مهندسی هستند و به خلبان اجازه می دهند با سرعت مافوق صوت بدون روشن کردن پس سوز پرواز کند. این ویژگی که «سوپرکروز» نام دارد، باعث کاهش مصرف سوخت و افزایش قابل توجه برد عملیاتی می شود.
حداکثر سرعت: تایفون قادر است به سرعتی بیش از 2.0 ماخ (تقریباً 2495 کیلومتر در ساعت) برسد که آن را به یکی از سریع ترین هواپیماهای جنگی عملیاتی در جهان تبدیل می کند.
سقف پرواز: این جنگنده قادر است تا ارتفاع 55000 پا (حدود 16700 متر) صعود کند.
رادار و سنسور: نسخه های جدید تایفون به رادار آرایه فازی فعال (AESA) مدل Captor-E مجهز شده است. این رادار مانند چشم عقاب عمل می کند و می تواند بسیاری از اهداف هوایی و زمینی را به طور همزمان با دقت بالایی ردیابی کند.

سیستم PIRATE; چشم مادون قرمز

یکی از قسمت های جالب جت جنگنده تایفون، سامانه PIRATE است. این حسگر که در سمت چپ بینی نصب شده است، یک جستجوگر مادون قرمز غیرفعال (IRST) است. این سیستم به تایفون اجازه می دهد تا گرمای موتور هواپیمای دشمن را از فواصل دور بدون روشن کردن رادار خود تشخیص دهد (و در نتیجه موقعیت خود را آشکار کند). این ویژگی در برابر جنگجویان یواشکی که یواشکی هستند بسیار موثر است.

تکنولوژی کابین و کلاه ایمنی

هنگامی که وارد کابین تایفون می شود، خلبان با دسته ای از سوئیچ های آنالوگ قدیمی خداحافظی می کند. کابین این جنگنده تماماً از شیشه (Glass Cockpit) ساخته شده و اطلاعات حیاتی بر روی سه صفحه نمایش رنگی بزرگ و نمایشگر بزرگ هد آپ (HUD) نمایش داده می شود. اما جادوی واقعی در سر خلبان است.

کلاه ایمنی Typhoon Flight Helmet (HMSS) که توسط BAE Systems توسعه یافته است یک ابررایانه پوشیدنی است. کلاه ایمنی به حسگرهای روی بدنه متصل می شود و به خلبان اجازه می دهد “داخل بدنه” را ببیند. هنگامی که خلبان سر خود را به پایین می اندازد، به جای دیدن کف کابین، زمین را می بیند که توسط دوربین ها در شیشه کلاه یا اهداف زیر هواپیما منعکس شده است. علاوه بر این، سیستم فرمان صوتی مستقیم (DVI) به خلبان این امکان را می دهد که دستوراتی مانند تغییر صفحه رادار، انتخاب سلاح یا کنترل سوخت با صحبت کردن را انجام دهد و دست ها را برای هدایت هواپیما و شلیک باز بگذارد.

سلاح و قدرت آتش

جنگجوی تایفون نه تنها سریع و چابک است، بلکه دندان های بسیار تیز نیز دارد. این هواپیما 13 نقطه سخت دارد، 5 نقطه در زیر بدنه و 8 نقطه زیر بال. تنوع سلاح تایفون بسیار گسترده است:

جنگ هوایی: برگ برنده تایفون در نبردهای هوایی، موشک “شهاب” است. این موشک که با موتور رم جت خود بردی بالغ بر 100 کیلومتر دارد، منطقه ای به نام «منطقه فرار غیرممکن» را برای دشمن ایجاد می کند. برای بردهای نزدیک از موشک های ASRAAM و IRIS-T که با نگاه خلبان (از طریق کلاه ایمنی هوشمند) روی هدف قفل می شوند، استفاده می شود.
جنگ زمینی: تایفون می تواند موشک های کروز دوربرد Storm Shadow را برای نابودی پناهگاه های استراتژیک حمل کند. علاوه بر این، موشک های ضد زره بریمستون تانک ها و خودروهای متحرک دشمن را با دقت جراحی شکار می کنند.
توپ داخلی: یک اسلحه 27 میلی متری ماوزر مدل BK-27 در بدنه قرار داده شده است که سرعت شلیک بالایی دارد و در نبردهای بسیار نزدیک مورد استفاده قرار می گیرد.

در مقایسه با جنگنده های شرق باستان، قدرت شلیک و سیستم های هدف گیری تایفون یک مزیت مطلق است. مثلا اگر با این هواپیما جنگنده میگ 29 در مقایسه، تایفون نه تنها برد راداری و تنوع موشکی برتری دارد، بلکه سیستم‌های هشداردهنده آن نیز بسیار پیشرفته‌تر هستند و شانس بقای خلبان را در محیط‌های پرخطر بسیار افزایش می‌دهند.

قیمت جنگنده تایفون

بحث هزینه همیشه در دنیای نظامی پیچیده است، اما دانستن قیمت جت جنگنده تایفون می تواند به ما ایده خوبی از ارزش این فناوری بدهد. تایفون مطمئناً هواپیمای ارزان قیمتی نیست و هزینه های خرید و نگهداری آن از بالاترین ها در جهان است. قیمت نهایی هر خودرو بستگی به مدل (Slice)، تجهیزات همراه، قطعات یدکی و بسته آموزشی دارد.

تخمین زده می شود که قیمت هر جت جنگنده تایفون برای کشورهای تولید کننده حدود 100 تا 120 میلیون یورو باشد. اما این رقم در بازارهای صادراتی بسیار بیشتر است. به عنوان مثال در قراردادهای فروش منعقد شده به کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند عربستان سعودی، کویت یا قطر، قیمت بسته کامل هر هواپیما (شامل هواپیما، سلاح، آموزش خلبانی و ساخت آشیانه) می تواند بیش از 200 میلیون دلار باشد.

دلیل گرانی جت جنگنده تایفون استفاده از دو موتور پیشرفته، مواد مرکب گران قیمت و هزینه های سنگین تحقیق و توسعه در چهار کشور مختلف است. با این حال کشورها آماده پرداختن این هزینه هستند زیرا وقوع طوفان به معنای برتری هوایی در منطقه است.

مقایسه با رقبا و موقعیت جهانی

تایفون رقبای سرسختی در بازارهای جهانی دارد. بسیاری از کارشناسان نظامی وقتی لیست می خواهند بهترین جنگنده دنیا قطعا نام تایفون را در کنار F-35 های آمریکایی و رافال فرانسوی خواهد گذاشت.

در مقایسه با F-35، تایفون مخفی کاری کمتری دارد، اما در مقابل سرعت بیشتر، ظرفیت مهمات خارجی بیشتر و چابکی بیشتر در نبرد تن به تن را ارائه می دهد. بسیاری از کشورهای اروپایی به ترکیبی از هر دو هواپیما روی آورده اند. F-35 برای نفوذ پنهان و تایفون برای پاکسازی آسمان و حملات سنگین.
رقابت با رافال بسیار نزدیک است. رافال در عملیات های دریایی و کشتی ها عملکرد بهتری دارد، اما تایفون در نقش “جنگنده رهگیر” به لطف موتورهای قدرتمندتر و طراحی ویژه برای ارتفاع بالا برتری دارد.

خلاصه

جنگنده تایفون نمادی از بلوغ صنعتی و اتحاد نظامی اروپاست. این پروژه که با هدف دفاع از آسمان قاره سبز آغاز شد، اکنون به یکی از پیشرفته ترین سکوهای رزمی جهان تبدیل شده است. پاسخ به سوالاتی از این قبیل که جنگجوی تایفون را چه کشوری ساخته، چه نسلی از جنگجویان تایفون و… تنها بخشی از هویت این پرنده را آشکار می کند. حقیقت این است که تایفون با ترکیب سرعت فوق العاده، هوش مصنوعی در پردازش داده ها و سلاح های دوربرد، قدرت هوایی را دوباره تعریف کرد. با برنامه‌ریزی‌های بلندمدت ارتقا (LTE) برای این جنگنده، می‌توان انتظار داشت تایفون یکی از پادشاهان آسمان برای دهه‌های آینده باقی بماند.

منبع: دیجی کالا مگ