نقد و بررسی فیلم The Sheep Detectives | خلق جهانی رویایی در دل واقعیت | موبوگیم

چندین سال است که سینمای هالیوود در دور باطلی گرفتار شده است و در عوض تلاش کردن برای رهایی، روز به روز به درون آن بیشتر فرو می‌رود. هالیوود دیگر قدرت فیلم‌نامه‌نویسی گذشته را ندارد. سینمایی که یک زمان شاهکارهای غیر اقتباسی می‌نوشت، به‌گونه‌ای که اگر اسکار در یک سال بیش از پنج جایزه هم برای نوشتن فیلم‌نامه در نظر می‌گرفت باز هم حق عده‌ای ضایع می‌شد، امروز به‌قدری افول کرده است که یا سمت فیلم‌نامه‌های تکراری می‌رود و یا دست روی رمان‌هایی می‌گذارد که جز نابودی آن‌ها در مدیوم سینما، هدف دیگری را دنبال نمی‌کند. سینما و به‌طور کلی تمامی مدیوم‌های هنری هیچ‌گاه در ایده خلق نمی‌شوند و این چگونگی روایت ایده است که هنر را شکل می‌دهد، بنابراین استفاده از فیلم‌نامه‌های تکراری و الهام گرفتن از آن‌ها به خودیِ خود ایراد محسوب نمی‌شود اما مشکل در جایی است که هالیوودِ امروز حتی نمی‌تواند همان فیلم‌نامه‌های تکراری را هم روایت کند و تصاویری را به اسم سینما به دیدگان مخاطب می‌دهد که جز اتلاف وقت و آلوده کردن چشم و گوش بیننده، وظیفه دیگری ندارند. ابتذال کمدی نیز المان دیگری است که فیلم‌سازان امروز برای جلب توجه مخاطب، چاشنی آثار خود می‌کنند تا شاید بتوانند با خنداندن مبتذلِ (پیش پا افتاده) بیننده، تماشاچیان خود را همچنان حفظ کنند. فیلم The Sheep Detectives اگرچه در ابتدای کار از همین فرمول استفاده از فیلم‌نامه‌های تکراری هالیوودی استفاده می‌کند اما با نوع روایتی که به مخاطب ارائه می‌دهد و خلاقیتی که در ادامه کار به آن اضافه می‌کند، باعث خلق اثری می‌شود که حکم لنگه کفشی در بیابان بی‌آب و علف امروز هالیوود را دارد. نقد این فیلم فرصت مناسبی است که چگونگی نوع روایتِ یک داستان کلیشه‌ای و ترکیب آن با خلاقیت کارگردان را بررسی کنیم.

کایل بالدا، فیلم‌ساز آمریکایی The Sheep Detectives که کارگردانی انیمیشن‌های مهمی از جمله Minions و Despicable Me 3 را درکارنامه کاری خود دارد و در دیگر آثار مهم دهه ۹۰ میلادی از جمله The Mask، Jumanji، Toy Story 2 و Monsters, Inc. جز عوامل فیلم بوده است، با کوله‌باری از تجربه برای ساخت جدیدترین اثر خود پا به میدان گذاشته است. نکته قابل توجه رد پایی است که از آثار نام برده شده در فیلم «گوسفندان کارآگاه» به چشم می‌خورد. حضور کاراکترهای غیر انسانی و هویت بخشیدن به آن‌ها المانی است که امضای کار کایل بالدا شده است. خلق جهانِ مینیون‌ها، هیولاها، عروسک‌ها و حالا گوسفندان و جان (هویت) بخشیدن به آن‌ها، نشان از آن دارد که این فیلم‌ساز آمریکایی تا چه میزان هنر فانتزی را می‌شناسد و از آن مهم‌تر عنصر خلاقیت را به شکلی خلاقانه به آن اضافه می‌کند. جهان آثار کایل بالدا، ترکیبی از رویا و واقعیت است و این همان ترکیبی است که هنر را شکل می‌دهد. کاراکترهای غیر انسانی او جهان خود را دارند اما جهانشان در هپروت سیر نمی‌کند بلکه در میان جهان واقعی انسان‌ها و در کنار آن‌ها شکل می‌گیرد. اگر کاراکترهای «داستان اسباب‌بازی» قادر بودند با یکدیگر حرف بزنند و روابط میان خود را داشته باشند، به محض ورود انسان‌ها تبدیل به موجودات بی‌جانی می‌شدند که در دنیای واقعی از آن‌ها انتظار داریم. همین مسئله در The Sheep Detectives نیز رعایت می‌شود. گوسفندانی که با یکدیگر سخن می‌گویند و به حل مسئله می‌پردازند، در دنیای انسان‌ها تبدیل به همان حیواناتی می‌شوند که تنها آوایی که از آن‌ها به گوش می‌رسد، صدای «بع‌بع» است. به همین خاطر است که آثار خیالین این کارگردان تا حد بسیار زیادی مطلوب و باورپذیر است؛ خلق جهانی رویایی در دل واقعیت.

فیلم The Sheep Detectives داستانی کلیشه‌ای دارد. یک اثر کارآگاهی با چاشنی قتل، شبیه به سریال‌هایی مانند «پوآرو»، «مرداک» و سری فیلم‌های Knives Out. در یک جهان رئال – فانتزی قتلی اتفاق می‌افتد، تعدادی مظنون وجود دارد و کارآگاهی که باید به حل مسئله بپردازد؛ کلیشه‌ای که در آثاری از این دست به‌شدت مشاهده می‌شود. روایتی که کایل بالدا از اثرش ارائه می‌دهد اگرچه کم‌ایراد نیست اما می‌تواند مخاطب را سر ذوق آورد و او را تا پایان داستان با خود همراه کند. البته حضور بازیگری مانند هیو جکمن (در نقش جورج هاردی) قطعا در سمپات مخاطب و مهم جلوه دادن سرنوشت او بی‌تاثیر نیست اما نکته حائز اهمیت خلاقیتی است که کارگردان هم در موضوع فیلم و هم در نوع روایت آن به خرج می‌دهد. اگر در این ژانر از آثار همواره شاهد یک کارآگاه تنها هستیم که باید در میان تعدادی مظنون، قاتل را تشخیص دهد، این بار کاراکترهای دیگری به کمک کارآگاه فیلم می‌آیند تا او را در روند داستان همراهی کنند. مهم‌تر آن‌که این کاراکترها گوسفندانی هستند که هم جنبه فانتزی اثر را افزایش می‌دهند و هم المان طنز را به شکلی مناسب و به دور از اغراق به اثر اضافه می‌کنند.

همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، The Sheep Detectives با تمام نکات مثبتی که دارد اثر کم‌ایرادی نیست. تعداد زیادی کاراکتر در فیلم حضور دارد که بدون کوچک‌ترین پرداختی به آن‌ها داستان را به پایان می‌رسانند. چوپانی که با جورج مشکل دارد و هیچ‌گاه به مشکل او به‌صورت جدی پرداخت نمی‌شود، قصابی که به‌دلیل گیاه‌خوار بودن قهرمان داستان از او متنفر است، فروشنده‌ای که مثلا عاشق جورج است و کشیشی که اوضاعی بهتر از سایرین ندارد. کارگردان از طریق این کاراکترها یک سری داده اولیه را به مخاطب می‌دهد تا ظن او را نسبت به قاتل بودن هرکدام برانگیزد اما غافل از آن‌که پرداخت مناسب به مشکلات میان آن‌ها و جورج است که می‌تواند تعلیق اتهام را افزایش دهد و مخاطب را در کنار کارگردان به کشف راز قتل و قاتل همراه کند. در واقع فیلم‌ساز تعدادی ماکت انسانی را در اثر خود جای داده که نه‌تنها شخصیت‌پردازی نمی‌شوند بلکه حتی به یک تیپ سینمایی هم نمی‌رسند. اوضاع برای دختر و پسر جورج نیز بهتر از سایرین نیست. ربکا (دختر جورج با بازی ملی گوردون) فقط آمده است تا با حضورش در مزرعه‌ی جورج در شب قتل، ذهن کارآگاه و مخاطب را به سمت مظنون اشتباهی منحرف کند و الیوت (پسر جورج با بازی نیکلاس گالیتزین) نیز حکم کاراکتری را دارد که شوکی به مخاطب در پایان داستان بدهد. این دو کاراکتر اگرچه مدت زمان بیشتری نسبت به سایرین در داستان حضور دارند اما هرگز به‌گونه‌ای پرداخت نمی‌شوند که نه‌تنها تعلیق بلکه هیجان اثر را افزایش دهند. فقط افسر پلیس (تیم با بازی نیکولاس براون) است که هم شخصیتش شکل می‌گیرد و هم این شخصیت در روند داستان لحظه به لحظه رشد می‌کند، به‌گونه‌ای که کشف راز قتل توسط او کاملا ملموس و باورپذیر می‌شود. رشد شخصیت تیم به‌ دلیل رابطه‌ای است که با گوسفندان برقرار می‌کند. ترکیب دنیای خیالین گوسفندان و جهان واقعی تیم، فرمی را می‌سازد که قادر است به این کاراکتر هویت مستقل ببخشد.

مسئله عدم شخصیت‌پردازی در فیلم The Sheep Detectives در خصوص حیوانات داستان نیز صدق می‌کند. گوسفندان زیادی در فیلم حضور دارند اما به جز تعداد انگشت‌شماری از آن‌ها، مابقی نقش چندان مهمی در روایت داستان ایفا نمی‌کنند، هرچند حضور سیاهی‌لشگرانه آن‌ها نسبت به مظنونین قتل بسیار مهم‌تر و تاثیرگذارتر است. همین مسئله باعث می‌شود دیالوگ‌های نسبتا فلسفی‌ای که از دهان آن‌ها در خصوص انسان‌ها، خدا و مابقی مسائل خارج می‌شود در حد شعار باقی بماند و The Sheep Detectives را از یک اثر خوب به یک اثر متوسط نزول دهد.

امتیاز نویسنده به فیلم: ۶ از ۱۰