بتمن شما را مهربان‌تر می‌کند؛ علم این موضوع را ثابت کرده است | موبوگیم

یک پژوهش تازه نشان داده که حضور فردی با لباس بتمن می‌تواند باعث آرامش افراد شود.

انسان‌ها موجوداتی اجتماعی هستند و پژوهشگران همواره تلاش می‌کنند بفهمند چرا تعاملات اجتماعی ما در شکل‌های گوناگون بروز پیدا می‌کند. یک گروه از روان‌شناسان به‌طور ویژه روی ظرافت‌هایی تمرکز کرده‌اند که می‌توانند رفتارهای جامعه‌‌دوستانه را پیش‌بینی کنند؛ یعنی همان اقدام‌های داوطلبانه‌ای که برای کمک، ایجاد آرامش یا همکاری با دیگران انجام می‌شوند.

در اسطوره‌سازی مدرن فرهنگ عامه، ابرقهرمان نمونه‌ای برجسته از رفتار جامعه‌‌دوستانه به شمار می‌رود؛ زیرا شخصیت‌هایی که از قدرت‌های فراطبیعی یا ثروت هنگفت برخوردارند، معمولاً برای خیر عمومی مبارزه می‌کنند و بسیاری اوقات در شرایطی قرار می‌گیرند که شانس موفقیتشان بسیار پایین به نظر می‌رسد.

بر همین اساس، گروهی از دانشمندان دانشگاه کاتولیک قلب مقدس در شهر میلان ایتالیا بررسی کردند که ظاهر شدن یکی از همین ابرقهرمانان، یعنی بتمن، چه اثری بر رفتار جامعه‌‌دوستانه افراد در یک محیط عمومی خواهد گذاشت. نتایج این تحقیق در مجله علمی npj Mental Health Research منتشر شده است.

آزمایش عجیب در متروی میلان

شیوه اجرای این پژوهش تا حدی غیرمعمول بود. مطالعه میدانی در جریان ۱۳۸ سفر با قطارهای متروی میلان انجام گرفت. در هر سفر، یک زن باردار سوار قطار می‌شد و یکی از پژوهشگران رفتار مسافران را زیر نظر می‌گرفت تا مشخص شود آیا فردی صندلی خود را به او تعارف می‌کند یا خیر.

در شرایط کنترل، تنها همان زن باردار وارد قطار می‌شد. اما در بخش آزمایشی، هم‌زمان با حضور او، فرد دیگری نیز با لباس کامل بتمن سوار قطار می‌گردید. هدف محققان این بود که بررسی کنند آیا ظاهر غیرمنتظره شوالیه تاریکی می‌تواند واکنش مسافران نسبت به زن باردار را تغییر دهد یا نه. پس از آن نیز با مسافرانی که در نهایت صندلی خود را واگذار کرده بودند، مصاحبه‌های کوتاهی انجام شد.

نتایج تفاوت چشمگیری را نشان داد. در سفرهایی که ابرقهرمان حاضر نبود، تنها در ۳۷٫۶۶ درصد موارد یکی از مسافران صندلی خود را به زن باردار واگذار کرد. اما هنگامی که بدل بروس وین نیز وارد قطار شد، این میزان به رقم قابل توجه ۶۷٫۲۱ درصد رسید. البته ۴۴ درصد از افرادی که در گروه آزمایشی صندلی خود را واگذار کردند، اظهار کردند که اصلاً متوجه حضور ابرقهرمان نشده بودند.

بتمن یا شکستن عادت‌های روزمره؟

فرانچسکو پاگنینی، نویسنده اصلی پژوهش، درباره یکی از احتمالات مطرح‌شده گفت:

ممکن است حضور شخصیت ابرقهرمان باعث شده باشد ارزش‌های فرهنگی، نقش‌های جنسیتی و هنجارهای مرتبط با کمک جوانمردانه برای افراد برجسته‌تر شوند؛ موضوعی که با پژوهش‌های مربوط به اثر برانگیزانندگی ابرقهرمانان همخوانی دارد.

با این حال، محققان توضیح دیگری نیز برای افزایش ناگهانی رفتار جوانمردانه ارائه کرده‌اند. حضور فردی با لباس بتمن شاید افراد را برای لحظه‌ای از حالت خودکار و روزمره خارج کرده و توجهشان را به اتفاقی که همان لحظه در اطرافشان رخ می‌دهد، معطوف کرده باشد. در چنین شرایطی، احتمال اینکه مسافران متوجه حضور زن باردار ایستاده شوند نیز افزایش پیدا می‌کند.

پاگنینی در توضیح این فرضیه گفت:

برخلاف روش‌های سنتی ذهن‌آگاهی که به مشارکت فعال فرد نیاز دارند، این پژوهش نشان می‌دهد که صرفاً ایجاد یک وقفه موقعیتی می‌تواند برای به وجود آوردن اثری مشابه کافی باشد. این موضوع می‌تواند سازوکاری احتمالی را نشان دهد که از طریق آن، تازگی و غیرقابل‌پیش‌بینی بودن یک موقعیت، رفتار جامعه‌یارانه را تقویت می‌کند.

به بیان دیگر، از دیدگاه نویسندگان پژوهش، حضور ناگهانی یک شخصیت عجیب‌وغریب باعث شد الگوهای رفتاری معمول مسافران در هنگام استفاده از مترو برای مدتی مختل شود. همین گسست کوتاه از روال عادی ممکن است توجه افراد را به محیط اطراف و نیازهای دیگران بیشتر کرده باشد.

استفاده از وقفه‌های مثبت در زندگی شهری

پژوهشگران معتقدند برای تقویت رفتارهای مشابه در جامعه، طراحان شهری و سیاست‌گذاران می‌توانند ایجاد وقفه‌های مثبت و هدفمند را در زندگی روزمره در نظر بگیرند؛ موقعیت‌هایی که برای مدتی کوتاه روال عادی را بر هم بزنند و توانایی انسان برای توجه به لحظه حال و کمک به دیگران را فعال کنند.

با این حال، نویسندگان تأکید دارند که برای رسیدن به نتیجه‌ای قطعی، تحقیقات بیشتری لازم است. پژوهش‌های آینده باید شخصیت‌های متفاوت و موقعیت‌های گوناگون را بررسی کنند تا مشخص شود آیا ارتباط میان شکستن روال‌های روزمره و افزایش رفتار جامعه‌یارانه همچنان مشاهده خواهد شد یا خیر.

در نهایت، یک احتمال جذاب دیگر هم وجود دارد: شاید تمام این تغییر رفتار نه به دلیل شکستن عادت‌های روزمره، بلکه واقعاً نتیجه قدرت الهام‌بخش خود شوالیه شنل‌پوش، یعنی بتمن، باشد.