«امید»؛ بیانیه افراطی و مسحورکننده سینمای کره علیه هالیوود | موبوگیم

تابستان ۲۰۲۶، شهر کن. فرش قرمز جشنواره‌ای که سال‌هاست محل عرض‌اندام کارگردان‌های صاحب‌سبک و ستاره‌های هالیوودی است، ناگهان میزبان موجودی عجیب می‌شود: فیلمی کره‌ای درباره حمله فضایی‌ها به یک دهکده ماهیگیری کوچک، با بازی مایکل فاسبندر و آلیشیا ویکاندر در نقش هیولاها، و کارگردانی که ده سال بود هیچ فیلمی نساخته. نامش «امید» (Hope) است؛ عنوانی که به اندازه تمام ۱۶۰ دقیقه‌اش طعنه‌آمیز و دوپهلوست. جوری که منتقدان غربی بعد از اکران، به جای تحلیل، به خنده‌های عصبی پناه بردند. بعضی‌ها گفتند شاهکار است، بعضی‌ها گفتند فاجعه، و تقریباً همه اتفاق نظر داشتند که چنین چیزی را قبلاً ندیده‌اند.

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

«امید» (Hope) نه یک فیلم علمی-تخیلی معمولی است، نه یک کمدی، نه یک هجو هالیوود، نه یک اثر هنری جدی؛ و در عین حال همه این‌هاست. این فیلم محصول ذهن نا هونگ-جین است؛ همان کارگردانی که با «تعقیب‌کننده» (The Chaser) و «دریای زرد» (The Yellow Sea) ثابت کرد بلد است ژانر را تا مغز استخوان بتراشد، و با «زوزه» (The Wailing)، یکی از تحسین‌شده‌ترین فیلم‌های ترسناک قرن بیست‌ویکم نشان داد می‌تواند وحشت را با اسطوره و مذهب بومی چنان درهم ببافد که تماشاگر تا هفته‌ها خوابش نبرد. حالا بعد از یک دهه سکوت، برگشته؛ با گران‌ترین فیلم تاریخ سینمای کره جنوبی، با بازیگرانی که نصفشان هالیوودی‌اند و نصفشان ستاره‌های کره‌ای، با بودجه‌ای که به اندازه تولید ناخالص داخلی یک کشور کوچک است، و با فیلمنامه‌ای که به گفته خودش «فقط یک مقدمه» است.

و اینجاست که باید بفهمیم چرا چنین فیلمی فقط می‌تواند از کره جنوبی بیاید. چرا این کشور (که در قرن بیستم زیر استعمار ژاپن، جنگ داخلی، دیکتاتوری‌های نظامی و بحران‌های اقتصادی له شد) امروز سینمایی دارد که در آن هیولاهای فضایی می‌توانند هم درباره امپریالیسم فرهنگی حرف بزنند، هم درباره بی‌کفایتی دولت، هم درباره اسهال یک پیرمرد روستایی، و همه این‌ها را در یک بسته ۱۶۰ دقیقه‌ای به خورد تماشاگر بدهد بدون آنکه حتی یک لحظه حوصله‌اش سر برود. برای درک «امید» (Hope)، اول باید آن «افراط» را درک کنیم؛ همان چیزی که سینمای کره را در سراسر جهان این‌قدر دوست‌داشتنی و در عین حال این‌قدر ترسناک کرده است.

بخش اول: سینمای کره؛ افراطِ دوست‌داشتنی

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

تاریخ زخمی، سینمای خشمگین

اگر بخواهیم از «سر» شروع کنیم، اولین و واضح‌ترین دلیل، همان تاریخی است که بر کره جنوبی گذشته: از ۱۹۱۰ تا ۱۹۴۵ زیر سلطه استعماری ژاپن؛ از ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳ جنگ کره‌ای که شبه‌جزیره را دو نیم کرد و میلیون‌ها نفر را کشت؛ و از دهه ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰، صنعتی‌سازی شتابان که به رژیم‌های اقتدارگرا، قیام‌های مردمی و سرکوب خونین انجامید. این تاریخ، حافظه‌ای جمعی ساخته که در آن خشونت، بی‌عدالتی، فقدان و ناتوانی در برابر سیستم، به زبان روزمره تبدیل شده‌اند. وقتی در اواخر دهه ۱۹۸۰ دیکتاتوری جای خود را به دموکراسی داد و سانسور کمی شل شد، سینماگران کره‌ای ناگهان چیزی برای گفتن داشتند که سال‌ها در گلو مانده بود؛ و ابزار گفتنش را هم تازه به دست آورده بودند.

نتیجه، موجی از فیلم‌ها بود که در آن‌ها یک تراژدی شخصی می‌توانست به یک فاجعه اجتماعی تبدیل شود. آزار و اذیت مدرسه‌ای در «پیرپسر» (Oldboy) به انتقامی چنددهه‌‌ای بدل می‌شد؛ نابرابری اقتصادی در «انگل» (Parasite) خانواده‌ای فقیر را به سمت نقشه‌ای مرگبار می‌کشاند؛ و بی‌کفایتی سیستم قضایی در «خاطرات یک قتل» (Memories of Murder) به یک درام جاده‌ای تلخ درباره نسلی تبدیل می‌شد که هیچ‌وقت عدالت را ندید. این فیلم‌ها به ندرت یک آنتاگونیست مشخص دارند؛ شر در آن‌ها سیستمی، تاریخی و فراگیر است. به همین دلیل هم هست که قهرمان‌ها اغلب نه «خوب» که «قربانی» هستند؛ و همین قربانی بودنشان است که آن‌ها را به سمت افراط می‌راند.

«هان»؛ درد بی‌کلام

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

اگر بخواهیم کل فرهنگ و هنر کره را در یک واژه خلاصه کنیم، آن واژه «هان» است؛ ترکیبی از اندوه عمیق، سوگ، درد روحی، احساس ناامیدی و خستگی از بی‌عدالتی. پژوهشگر سوئدی بیورن بومان در کتاب «از پیرپسر تا سوزاندن: هان در سینمای کره جنوبی» (From Oldboy to Burning: Han in South Korean Film) رابطه مستقیمی بین این فرهنگ درد و سینمای معاصر کره پیدا کرده است. در «پیرپسر» (Oldboy)، انتقام برای قهرمان نه یک هدف، بلکه یک شیوه زندگی است؛ حتی اگر به همان اندازه علتش مخرب باشد. در «سه‌گانه انتقام» پارک چان-ووک، عطش انتقام از حالت فردی به حالت جمعی می‌رسد و به نوعی همدستی تبدیل می‌شود. هان در این روایت‌ها حالت تجمعی دارد: یک احساس آنی نیست، بلکه چیزی است که سال‌ها رسوب کرده و حالا با خشونت بیرون می‌زند.

به همین دلیل است که فیلم‌ها و سریال‌های کره‌ای اغلب تا انتها پیش می‌روند: شخصیت‌ها مدتی طولانی تحمل کرده‌اند؛ حالا دیگر نمی‌شود جلوشان را گرفت، و خودشان هم رحم ندارند. این رویکرد افراطی به قصه‌گویی، برخلاف انتقادها و اتهام‌ها به زیباسازی خشونت، کارکردی درمانی دارد. فیلم‌ها و سریال‌ها تبدیل به راهی برای تخلیه هیجانی می‌شوند. ترکیب ژانرها تجربه تماشاگر را تشدید می‌کند و تخلیه روانی نهایی را قوی‌تر می‌سازد. پیچیدگی و تناقض‌های داستان، مخاطب را به قلمروی جدید دعوت می‌کند؛ قلمرو تأمل در انتخاب اخلاقی، اما در قالبی رادیکال و اغراق‌شده. این دوگانگی، شخصیت‌ها را از کلیشه‌های ساده «خوب/بد» فراتر می‌برد و به آن‌ها عمق و بُعد می‌بخشد.

معجزه اقتصادی، کابوس اجتماعی

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

وقتی از سیاست و تاریخ فارغ شدیم، کره جنوبی سراغ اقتصادش رفت؛ و در عرض چند دهه از ویرانه‌های جنگ به یکی از پیشرفته‌ترین اقتصادهای جهان رسید. اما هر موفقیتی روی دیگری هم دارد. آموزش خوب در کره جنوبی نه یک مزیت، بلکه یک الزام است؛ مسکن باکیفیت نه یک حق، بلکه نشانه طبقه اجتماعی؛ و فرهنگ شرکتی با پاداش‌هایش، به سلسله‌مراتبی سفت‌وسخت تبدیل شده که باید با آن هماهنگ باشی؛ وگرنه اخراج، تنزل یا حتی شروع پایین در نردبان اجتماعی، تو را از بسیاری از عرصه‌های زندگی حذف می‌کند و مثل یک داغ روی پیشانی‌ات می‌ماند.

از اینجا است که در سینمای کره این‌قدر داستان درباره فساد («پلیس بد» / Bad Cop)، نابرابری («انگل» / Parasite، «سوزاندن» / Burning) و بی‌رحمی سیستم شرکتی که آدم‌ها را به مرز جنون می‌راند («روش حذف» / Method، «قربانی» / Ransomed) می‌بینیم. گاهی این داستان‌های جهانی در قالب فیلم‌های جذاب و پرزرق‌وبرق بسته‌بندی می‌شوند: «بازی مرکب» (Squid Game) شبیه یک بازی رایانه‌ای است که در آن شخصیت‌های به‌دردبخور، مثل مراحل بازی، آزمون‌های مرگبار را پشت سر می‌گذارند. «قطار بوسان» (Train to Busan) (یک ترسناک زامبی‌محور) در فضایی بسته اتفاق می‌افتد که قطار خودش به دنیایی با سلسله‌مراتب و تقسیم طبقاتی تبدیل می‌شود. و «ندای جهنم» (Hellbound) (یک اثر اجتماعی-فلسفی) نشان می‌دهد مردمی که از نقاط مختلف جهان پیام مرگ دریافت می‌کنند، چگونه جامعه‌شان از هم می‌پاشد و گروه‌های مذهبی افراطی سر برمی‌آورند.

چرا افراط جواب می‌دهد؟

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

سینمای کره جنوبی، حتی در ژانرترین و ساده‌ترین شکلش، در سطح جهانی محبوب است. فصل دوم «بازی مرکب» (Squid Game) در شش روز ۸۷ میلیون بازدید جمع کرد. «انگل» (Parasite) بیش از ۲۵۰ میلیون دلار در جهان فروخت و چهار جایزه اسکار گرفت. و بر اساس داده‌های وزارت فرهنگ کره، صادرات فیلم در سال ۲۰۲۴ به ۱۱۴.۴ میلیون دلار رسید؛ فقط فروش حق پخش. جغرافیای تقاضا هم بسیار گسترده است: از فیلیپین تا برزیل و همین ایران خودمان. مخاطبان فرهنگ‌ها و سنت‌های دیگر را بی‌پرده بودن این داستان‌ها آزار نمی‌دهد؛ برعکس، سینمای کره جنوبی نشان کیفیت و فرمولی منحصربه‌فرد از قصه‌گویی است که هم می‌ترساند و هم مسحور می‌کند. داستان‌ها اغلب از یک درام شخصی به یک فاجعه اجتماعی می‌رسند: یک تراژدی انسانی، ساختار جامعه را کالبدشکافی می‌کند.

این فرمول، همان چیزی است که «امید» (Hope) را می‌سازد. نا هونگ-جین فیلمی ساخته که در آن یک دهکده کوچک کره‌ای، ناگهان به «مرز» تبدیل می‌شود؛ هم مرز جغرافیایی (نزدیک منطقه غیرنظامی)، هم مرز ژانری (بین ترسناک، پرهیجان، کمدی، علمی-تخیلی و هجو)، و هم مرز فرهنگی (بین کره و هالیوود). و درست مثل همه آثار مهم سینمای کره، این فیلم هم از یک تراژدی کوچک شروع می‌شود و به یک فاجعه بزرگ می‌رسد. تفاوت اینجاست که این بار فاجعه، به اندازه یک تهاجم فضایی بزرگ است؛ و کارگردان هم این را می‌داند و از آن نهایت استفاده را می‌برد.

بخش دوم: بررسی فیلم «امید» (Hope)

«امید»؛ بیانیه افراطی و مسحورکننده سینمای کره علیه هالیوود | موبوگیم

از لاشه گاو تا آخر دنیا

همه‌چیز از یک لاشه شروع می‌شود. در جاده‌ای نزدیک شهر بندری خیالی «هوپ هاربر» (بندر امید)، دهکده‌ای کوچک در نزدیکی منطقه غیرنظامی بین دو کره، یک گاو به طرز فجیعی تکه‌تکه شده است. مردم محلی حدس می‌زنند یک ببر از کره شمالی یا شاید یک خرس از تایگای روسیه آمده باشد. کلانتر شهر، کو بوم-سوک (هوانگ جونگ-مین)، به همراه پسرعموی دومش کو سونگ-کی (جو این-سونگ) و گروه شکارچیان، در جهت‌های مختلف برای بررسی ماجرا به جنگل و درون بندر می‌روند. اما چیزی که پیدا می‌کنند، بسیار فراتر از یک حیوان وحشی است: یک بشقاب‌پرنده، و بعد موجودی سه‌متری که با قدرتی باورنکردنی شروع به تخریب شهر می‌کند.

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

داستان در میانه دهه ۱۹۸۰ می‌گذرد؛ دورانی که کره جنوبی هنوز زخم‌های جنگ و دیکتاتوری را التیام نداده و بدگمانی نسبت به «دشمن شمالی» در اوج است. همین موضوع، فیلم را از یک اثر پرهیجان ساده فراتر می‌برد و به یک تمثیل سیاسی-فرهنگی تبدیل می‌کند. شهر کوچک «هوپ هاربر»، با پلاکاردهای «دشمنی که از اینجا رد نخواهد شد» و پیرمردهایی که با کامیون‌های زهواردررفته و تفنگ‌های شکاری به دفاع می‌پردازند، خودش یک شخصیت است؛ شخصیتی که نا هونگ-جین با طنزی سیاه و تلخ، هم دوستش دارد و هم مسخره‌اش می‌کند.

نا هونگ-جین؛ غافلگیرکننده در اوج

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

نا هونگ-جین در سینمای کره جایگاه خاصی دارد. او در چهار فیلم، چهار بار ژانر را به هم ریخته و همیشه هم جواب گرفته. «تعقیب‌کننده» (The Chaser) یک تریلر تعقیب قاتل زنجیره‌ای بود که ناگهان به یک تراژدی درباره تنهایی و فقر تبدیل شد. «دریای زرد» (The Yellow Sea) داستان مردی بود که برای خانواده‌اش دست به قتل می‌زند، اما به جای هیجان، در مردابی از افسردگی و خشونت غرق شد. و «زوزه» (The Wailing) که خیلی‌ها هنوز آن را بهترین فیلم ترسناک قرن می‌دانند، زامبی‌ها را با شمنیسم کره‌ای، مسیحیت و کینه تاریخی نسبت به ژاپنی‌ها ترکیب کرد و یک شاهکار چندلایه ساخت.

حالا بعد از ده سال سکوت، نا هونگ-جین با «امید» (Hope) برگشته؛ و این بار سراغ بزرگ‌ترین ژانر هالیوودی رفته: تهاجم فضایی‌ها. اما طبیعتاً به شیوه خودش. او همه کلیشه‌های فیلم‌های بلاک‌باستر آمریکایی را برداشته و با چاشنی فرهنگ کره‌ای، آن‌ها را چنان بزرگ و اغراق‌شده کرده که گاهی به مرز پوچی می‌رسد؛ و دقیقاً همین‌جاست که فیلم کار می‌کند. «امید» یک هجو است، اما نه از آن هجوهایی که صرفاً مسخره می‌کنند؛ بلکه هجوی که هم‌زمان عاشق ژانر است و هم از آن انتقاد می‌کند.

بازیگران؛ کلانتر ترسو، فرشته مسلسل‌به‌دست

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های «امید» (Hope)، بازیگرانش هستند؛ ترکیبی عجیب از ستاره‌های کره‌ای و هالیوودی که هر کدام به شیوه خودشان، کلیشه‌ها را به چالش می‌کشند.

هوانگ جونگ-مین در نقش کلانتر کو بوم-سوک، یکی از بهترین انتخاب‌های ممکن است. او که در «زوزه» (The Wailing) نقش شمن را بازی کرده بود و در «تحویل ویژه» (Special Delivery)، «کهنه‌سرباز» (The Veteran) و «شکار» (The Hunt) هم حضور داشته، این بار نقش پلیسی را بازی می‌کند که برخلاف قهرمان‌های معمول هالیوودی، هیچ‌چیز نمی‌داند، هیچ‌چیز نمی‌فهمد، و از همه‌چیز می‌ترسد؛ اما انجام می‌دهد، چون «خب، کی دیگه باید انجام بده؟» او مثلاً ده دقیقه نمی‌تواند وارد خانه نیمه‌ویران با هیولا شود، چون می‌ترسد؛ و تماشاگر کاملاً درکش می‌کند. این تصویر قهرمان ترسو، هم‌زمان که خنده‌دار است، بسیار انسانی و واقعی هم هست.

جو این-سونگ یکی از خوش‌قیافه‌ترین ستاره‌های کره («فرار از موگادیشو» / Escape from Mogadishu، «نبرد بزرگ» / The Great Battle، سریال «در حرکت» / Moving) در نقش شکارچی روستایی، کلیشه قهرمان شکست‌ناپذیر را به حد اعلای پوچی می‌رساند. او با تفنگ شکاری، کلاه لبه دار اسپورت و غروری که انگار از یک وسترن جان وین بیرون آمده، آن‌قدر مقاوم است که تماشاگر شک می‌کند نکند خودش هم فضایی است. صحنه پس از تیتراژ که در نمایش مطبوعاتی فیلم هم با تشویق ایستاده مواجه شده بود، دقیقاً به همین شخصیت مربوط است.

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

جونگ هو-یون ستاره فصل اول «بازی مرکب» (Squid Game) در نقش یک پلیس جوان، نقطه مقابل کلانتر ترسو است. او یک پارادوکس متحرک است: دختری ریزاندام و ظریف که بزرگ‌ترین مسلسل فیلم را حمل می‌کند و بدون هیچ تردیدی انبار مهمات را خالی می‌کند. و این ترکیب، به لطف بازی هو-یون، اصلاً آزاردهنده نیست؛ برعکس، یکی از بامزه‌ترین و جذاب‌ترین بخش‌های فیلم است.

و در نهایت، مایکل فاسبندر و آلیشیا ویکاندر؛ دو ستاره هالیوودی که در نقش هیولاهای فضایی بازی می‌کنند. بله، درست خواندید. فاسبندر بیشتر وقت‌ها به شکل یک موجود دندان‌دار ظاهر می‌شود که بین دو و چهار پا جابه‌جا می‌شود، و ویکاندر با خارهایش یادآور سارا کریگان در «استارکرفت» (StarCraft) است. تیلور راسل (از «استخوان‌ها و همه چیز» / Bones and All) هم در نقش یکی دیگر از موجودات فضایی حضور دارد. این انتخاب بازیگر که در نگاه اول ممکن است صرفاً یک شوخی به نظر برسد، در واقع بخشی از مفهوم فیلم است: در یک فیلم آسیایی، «بیگانه» بودن یک بازیگر غربی، خودش به استعاره‌ای از «بیگانه» بودن فرهنگی تبدیل می‌شود.

دوربین؛ آشوبِ مستندوار

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

«امید» (Hope) از نظر بصری، یکی از چشم‌نوازترین فیلم‌های سال است؛ و این تا حد زیادی مدیون فیلمبردار هونگ کیونگ-پیو است، همان کسی که پشت دوربین «برف‌شکن» (Snowpiercer) و «انگل» (Parasite) بوده. او با نا هونگ-جین قبلاً در «زوزه» (The Wailing) هم کار کرده بود، و این بار هماهنگی‌شان به اوج رسیده.

دوربین هونگ کیونگ-پیو در «امید» تقریباً هیچ‌وقت ساکن نیست: جلو می‌رود، عقب می‌آید، دور صحنه می‌چرخد، و تماشاگر را همیشه در سطح چشم شخصیت‌ها نگه می‌دارد. این پویایی دیوانه‌وار، همراه با نماهای طولانی و طراحی دقیق صحنه‌های پرهیجان، حس و حالی شبیه «سرعت» (Speed) ساخته یان د بونت ایجاد می‌کند؛ با این تفاوت که این بار به جای اتوبوس، با اسب و ماشین و هیولای فضایی طرفیم. برخی نماها چنان از پشت شخصیت فیلمبرداری شده‌اند که انگار تماشاگر دارد یک بازی رایانه‌ای سوم‌شخص را تماشا می‌کند؛ و این حس بازی‌گونه بودن، دقیقاً همان چیزی است که نا هونگ-جین می‌خواهد.

طراحی صحنه هم فوق‌العاده است. شهر «هوپ هاربر» با تمام جزئیاتش (از پلاکاردهای تبلیغاتی گرفته تا خانه‌های فرسوده و ماشین‌های قراضه) چنان واقعی و لمس‌کردنی ساخته شده که تماشاگر تقریباً بوی چوب و گرد و غبار را حس می‌کند. صحنه‌های تخریب هم در لوکیشن واقعی فیلمبرداری شده‌اند (بخشی از فیلم در رومانی فیلمبرداری شده) و همین به باورپذیری آن‌ها کمک زیادی کرده است.

موسیقی؛ هالیوود از زاویه‌ای دیگر

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

موسیقی متن فیلم را مایکل ایبلز ساخته؛ همان آهنگسازی که با جوردن پیل در «برو بیرون» (Get Out)، «ما» (Us) و «نه» (Nope) همکاری کرده بود. این انتخاب، خودش یک نکته ظریف است: ایبلز نماینده «هالیوود دیگری» است؛ هالیوودی که خودش منتقد کلیشه‌های ژانر است و از درون، قواعد بازی را به هم می‌زند. موسیقی ارکسترال و پرهیبت او در «امید»، هم به صحنه‌های پرهیجان عظمت می‌بخشد و هم در لحظات طنز، با کنایه‌ای ظریف، اغراق‌آمیزتر از حد معمول می‌شود. (و بله، ارجاع به «نه» / Nope — فیلمی درباره بشقاب‌پرنده — قطعاً تصادفی نیست.)

ساختار؛ مقدمه‌ای سه‌ساعته

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

شاید عجیب‌ترین ویژگی «امید» (Hope) (و چیزی که خیلی‌ها را در کن هم سردرگم کرده بود) ساختارش باشد. اگر از نظر داستانی نگاه کنید، کل فیلم در واقع «مقدمه» است. نا هونگ-جین سه ساعت صحنه پرهیجان بی‌وقفه و تخریب و تعقیب و شلیک را به عنوان پیش‌درآمد یک داستان بزرگ‌تر ارائه می‌کند، و بعد درست در لحظه‌ای که انتظار دارید داستان اصلی شروع شود، فیلم را با یک پایان معلق بزرگ تمام می‌کند.

این تصمیم، یادآور کار جیم جارموش در «فقط عاشقان زنده می‌مانند» (Only Lovers Left Alive) است که آن هم روایت را درست در لحظه شروع داستان اصلی قطع می‌کرد؛ با این تفاوت که جارموش از این تکنیک برای ایجاد فضایی هیپنوتیزمی و شاعرانه استفاده می‌کرد، در حالی که نا هونگ-جین آن را به یک شوخی بزرگ با تماشاگر تبدیل می‌کند. کل فیلم شبیه صحنه افتتاحیه «بتمن در برابر سوپرمن» (Batman v Superman) است که به یک فیلم کامل کش آمده؛ و در آن، مصیبت روستایی‌های بیچاره، برای خود فضایی‌ها فقط درآمد است. این ایده، هم‌زمان که خنده‌دار است، تلخ هم هست: در دنیای «امید»، انسان‌ها آن‌قدر کوچک‌اند که حتی فاجعه‌شان هم برای دیگران فقط یک مقدمه است.

اکشن؛ بازی رایانه‌ای، وسترن فضایی

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

بخش پرهیجان فیلم، به معنای واقعی کلمه، نفس‌گیر است. نا هونگ-جین یک ساعت اول را صرف ساختن می‌کند: بدون نشان دادن هیولا، با تخریب نیمه شهر و ایجاد تعلیقی که تماشاگر را روی صندلی میخکوب می‌کند. بعد از آن، یک ساعت و نیم صحنه پرهیجان بی‌وقفه شروع می‌شود؛ با تعقیب‌های بیست‌دقیقه‌ای، شلیک، انفجار، و صحنه‌هایی که گاهی کیفیت جلوه‌های ویژه رایانه‌ای‌شان در دو کادر پشت سر هم، زمین تا آسمان فرق می‌کند.

و این افت کیفیت عمدی است. نا هونگ-جین خودش می‌داند که جلوه‌های رایانه‌ای در بعضی صحنه‌ها شبیه فیلم‌های دهه ۲۰۰۰ است؛ و از این آگاهانه به عنوان بخشی از هجو استفاده می‌کند. در واقع، بخشی از لذت «امید» (Hope) در همین ناهمواری‌هاست: گاهی با یک هیولای کاملاً واقع‌گرایانه طرفید، گاهی با یک عروسک خیمه‌شب‌بازی که انگار از «پارک ژوراسیک» (Jurassic Park) فرار کرده. این ناهمواری، نه یک باگ بلکه یک ویژگی است؛ و کسانی که با فیلم‌های ژانر دهه ۸۰ و ۹۰ بزرگ شده‌اند، احتمالاً بیشتر از هر کسی از آن لذت می‌برند.

بهترین صحنه پرهیجان فیلم، بدون شک، تعقیب پایانی است: یک ماشین در بزرگراه، یک سوارکار روی اسب در کنارش، و یک هیولای فضایی غول‌پیکر که سعی می‌کند هر دو را ببلعد؛ همه‌اش با موسیقی ارکسترال حماسی مایکل ایبلز. این صحنه، که حدود چهل دقیقه طول می‌کشد، ترکیبی است از وسترن، فیلم جاده‌ای، بازی رایانه‌ای و فیلم هیولایی؛ و به تنهایی ارزش بلیت سینما و تمام وقت مخاطب را دارد.

طنز؛ از اسهال تا جنگ سرد

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

«امید» (Hope) یکی از خنده‌دارترین فیلم‌های نا هونگ-جین است؛ و این خودش دستاوردی است، چون کارگردانی که با «زوزه» (The Wailing) تماشاگر را به گریه انداخته بود، حالا با همان مهارت، او را به خنده می‌اندازد. اما طنز فیلم، از نوع هوشمندانه و ظریف نیست؛ از نوع بی‌پرده و شوکه‌کننده است. یک شوخی پانزده‌دقیقه‌ای درباره اسهال وجود دارد که در آن یک پیرمرد روستایی، اولین برخورد با فضایی‌ها را با جزئیات کامل (و تمرکز بر نیازهای بدن خودش) تعریف می‌کند. این صحنه، احتمالاً تماشاگران جشنواره کن را هم شوکه کرده بود؛ و دقیقاً همین‌جاست که «امید» خودش را از هر فیلم هالیوودی جدا می‌کند: هیچ استودیوی آمریکایی اجازه نمی‌دهد چنین شوخی‌ای در فیلمش باشد.

طنز فیلم اما فقط به شوخی‌های بی‌پرده محدود نیست. نا هونگ-جین به طرز زیرکانه‌ای، بدگمانی دوران جنگ سرد و تبلیغات ضدکمونیستی دهه ۸۰ کره جنوبی را هم مسخره می‌کند: پلاکاردهایی که از «دشمنی که رد نخواهد شد» می‌گویند، پیرمردهایی که با کامیون‌های زهواردررفته و تفنگ‌های شکاری به استقبال فضایی‌ها می‌روند، و مقاماتی که در بحرانی‌ترین لحظات، مشغول بحث درباره مجوز تفنگ‌ها هستند. این طنز، هم‌زمان که خنده‌دار است، تیز هم هست: نا هونگ-جین می‌گوید که در برابر یک تهدید واقعی، هیچ‌کدام از این ژست‌های میهن‌پرستانه فایده‌ای ندارند.

پایان؛ شوخی با تماشاگر

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

و بعد، پایان فیلم. بدون فاش کردن جزئیات زیاد، باید گفت که «امید» (Hope) با یک پیچش تمام می‌شود که بسیاری را سردرگم کرد. بعد از سه ساعت مبارزه، تخریب، مرگ و قهرمانی، ناگهان مشخص می‌شود که تمام این ماجرا، برای شخصیت‌های بیرونی (همان فضایی‌ها) فقط یک پیش‌درآمد بوده؛ و داستان اصلی، جای دیگری در جریان است. این پایان، هم‌زمان که تحقیرآمیز است (برای شخصیت‌های انسانی) و هم هیجان‌انگیز (برای تماشاگر)، دقیقاً همان چیزی است که «امید» را از یک فیلم پرهیجان معمولی جدا می‌کند: نا هونگ-جین به ما می‌گوید که ما (تماشاگران) هم مثل روستایی‌های «هوپ هاربر» هستیم: فکر می‌کنیم قهرمانیم، در حالی که فقط داریم یک مقدمه را تماشا می‌کنیم.

و بعد، تیتراژ پایانی. صحنه پس از تیتراژ (که در نمایش مطبوعاتی با تشویق ایستاده مواجه شد) نشان می‌دهد که نا هونگ-جین، حتی وقتی فیلمش را تمام می‌کند، باز هم مشغول بازی با انتظارات ماست. به گفته خودش، بهترین ادامه برای «امید» این است که اصلاً ادامه‌ای ساخته نشود؛ و این، آخرین شوخی یک کارگردان است که می‌داند چطور تماشاگر را سر کار بگذارد و در همان حال، عاشقش کند.

«امید» به مثابه بیانیه فرهنگی

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

«امید» (Hope) را می‌توان به چند شکل خواند. می‌توان آن را یک فیلم هیولا سرگرم‌کننده دید و لذت برد. می‌توان آن را یک هجو هالیوود دید و خندید. اما اگر کمی دقیق‌تر شویم، «امید» یک بیانیه فرهنگی است: نا هونگ-جین با این فیلم می‌گوید که سینمای کره دیگر شاگرد هالیوود نیست؛ بلکه می‌تواند قواعد هالیوود را بردارد، آن‌ها را بشکند، و از نو بسازد؛ این بار با چاشنی فرهنگ خودش. مایکل فاسبیندر و آلیشیا ویکاندر، در نقش هیولاها، دقیقاً همان بیگانه‌هایی هستند که سینمای غرب همیشه از آن‌ها می‌ترسید؛ اما این بار، از دید یک روستایی کره‌ای، و با طنزی که هیچ‌کدام از کلیشه‌های نجات‌دهنده سفیدپوست را جدی نمی‌گیرد.

و درست همین‌جاست که «امید» به همان «هان» می‌رسد: دردی که در طول قرن بیستم، کره‌ای‌ها را له کرد، حالا به انرژی خلاقیتی تبدیل شده که از دل یک دهکده کوچک، یک ابرتولید جهانی بیرون می‌کشد. «امید» نه یک فیلم درباره امید است، نه یک فیلم برای امید؛ بلکه فیلمی است که خودش، به تنهایی، نشان‌دهنده امید است: امید به اینکه سینما هنوز می‌تواند غافلگیر کند، حتی وقتی فکر می‌کنیم همه‌چیز را دیده‌ایم.

جمع‌بندی: بلیت یک‌طرفه به دیوانگی

«امید»؛ بیانیه افراطی و مسحورکننده سینمای کره علیه هالیوود | موبوگیم

«امید» (Hope) فیلمی است که یا عاشقش می‌شوید یا از آن فرار می‌کنید؛ و احتمالاً هر دو را در طول تماشا تجربه خواهید کرد. این فیلم، به معنای دقیق کلمه، زیاده‌روی است: در طول، در خشونت، در طنز، در احساسات، در جلوه‌های ویژه، و در جاه‌طلبی. نا هونگ-جین همه‌چیز را تا انتها برده؛ و بعد کمی بیشتر. و همین است که آن را به یکی از به‌یادماندنی‌ترین تجربه‌های سینمایی سال تبدیل می‌کند.

اگر به دنبال یک فیلم جدی و متفکرانه درباره تهاجم فضایی‌ها هستید، «امید» شما را ناامید خواهد کرد. اما اگر آماده‌اید سوار یک ترن‌هوایی دیوانه شوید که در آن، مایکل فاسبندر به شکل یک هیولای دندان‌دار، آلیشیا ویکاندر با خارهایش، یک کلانتر ترسو با تفنگ شکاری، یک سوارکار شکست‌ناپذیر، و یک دختر ریزاندام با مسلسل (همه در یک دهکده کره‌ای در دهه ۸۰) به جنگ هم می‌روند، و در این میان، اسهال یک پیرمرد هم نقش کلیدی دارد… خب، «امید» دقیقاً همان فیلمی است که دنبالش بودید.

امید hope وقتی سینمای کره‌جنوبی با چاقوی آشپزخانه به جنگ هالیوود می‌رود

سینمای کره جنوبی، همان‌طور که «انگل» (Parasite)، «بازی مرکب» (Squid Game) و «زوزه» (The Wailing) نشان دادند، در اوج قدرت است. و «امید» — با تمام افراط‌هایش — ثابت می‌کند که این قدرت، نه از تقلید هالیوود، بلکه از شکستن قواعد آن می‌آید. نا هونگ-جین با این فیلم، یک بار دیگر به جهان یادآوری می‌کند که سینمای کره، حتی وقتی فقط یک مقدمه می‌سازد، از بسیاری از داستان‌های کامل دیگر جاها جذاب‌تر است.

پس اگر یک روز از کنار مکانی رد شدید و پوستر «امید» (Hope) را دیدید؛ با آن هیولای سه‌متری و یک کلانتر ترسو و دخترک مسلسل‌به‌دست؛ تردید نکنید. نسخه‌ای از فیلم را بخرید یا تهیه کنید، بنشینید، و آماده باشید که ۱۶۰ دقیقه، نفس‌تان را در سینه حبس کنید. و بعد از تیتراژ، وقتی از پای فیلم بلند شدید و به آسمان نگاه کردید، به یاد بیاورید که نا هونگ-جین گفت: «گاهی برای اینکه بخشی از داستان بشوی، کافی است فقط به بالا نگاه کنی.»

منبع: gamefa.com

تیم محتوا

جدیدترین اخبار حوزه های متنوع تکنولوژی: موبایل، تبلت، لپ تاپ، رباتیک، سخت افزار، شبکه، گجت، امنیت، نجوم و فضانوردی، سیستم های عامل، اپلیکیشن، بازی، خودرو، لوازم خانگی، معماری، عکاسی ، آینده و …

دیدگاهتان را بنویسید