همه چیز در مورد جت جنگنده J-20; از قیمت تا مشخصات

جت جنگنده J-20 چین نه تنها یک هواپیمای نظامی پیشرفته است، بلکه نمادی از قدرت این کشور در صنعت هوانوردی و تلاش جدی برای به چالش کشیدن سلطه هوایی آمریکاست. این جنگنده نسل پنجم با نام مستعار اژدهای توانا، به عنوان یک رهگیر رادارگریز و دوربرد برای تغییر موازنه قدرت در منطقه هند و اقیانوس آرام طراحی شده است. در این مقاله به بررسی کامل تاریخچه، مشخصات فنی، قیمت و قابلیت های این جنگنده مدرن می پردازیم.

جنگنده چنگدو J20; تاریخ تولید و کشور

مسیر توسعه جت جنگنده J-20 داستان یک برنامه فشرده و هدفمند است که توانایی صنعتی چین در دستیابی به خودکفایی در فناوری های دفاعی را نشان می دهد. ریشه این پروژه به اواخر دهه 1990 و برنامه ای به نام “J-XX” برمی گردد که هدف آن تولید یک جت جنگنده نسل پنجم برای نیروی هوایی چین بود. در سال 2008 پیشنهاد شرکت صنایع هوافضای چنگدو توسط رقیبش پذیرفته شد و راه ساخت این هواپیمای جنگنده باز شد.

اولین نمونه از جت جنگنده چنگدو J-20 اولین پرواز خود را در 11 ژانویه 2011 انجام داد. رویدادی که نقطه عطفی در تاریخ هوانوردی نظامی چین محسوب می شود. برخلاف چرخه های توسعه طولانی و گران قیمت جنگنده های غربی F35چینی ها از رویکرد «توسعه مارپیچی» استفاده کردند. این بدان معنی است که آنها به سرعت یک پلت فرم عملیاتی می سازند و با کسب تجربه به طور مداوم آن را بهبود می بخشند.

جت جنگنده J-20 در مارس 2017 به طور رسمی وارد خدمت نیروی هوایی چین شد و اولین یگان رزمی مجهز به این هواپیما در فوریه 2018 تأسیس شد و البته پیشرفت سریع این جنگنده همواره با ادعای جاسوسی تکنولوژیک علیه برنامه های نظامی آمریکا به ویژه برنامه جنگنده F-35 همراه بوده است. اگرچه چین این اتهامات را رد کرد، اما شباهت های مفهومی در برخی سیستم ها باعث شد که این گمانه زنی ها ادامه یابد.

طراحی اژدها: ترکیبی از سرعت و مخفی کاری

طراحی جت جنگنده J-20 یک مصالحه هوشمندانه بین نیازهای متضاد سرعت، برد، پنهان کاری و مانور است. این جنگنده با طولی بین 20.4 تا 23 متر بسیار بزرگتر از رقبای آمریکایی و روسی خود است. این ابعاد بزرگ به آن اجازه می دهد تا مقادیر زیادی سوخت داخلی را حمل کند و به برد عملکرد استثنایی آن کمک می کند.

هدف اصلی در طراحی این جت جنگنده، به حداقل رساندن سطح مقطع راداری (RCS) به ویژه زمانی که از جلو مشاهده می شود، بوده است. برای دستیابی به این هدف از چندین ویژگی استفاده شد:

• بدنه یکپارچه با زوایای دقیق: خطوط صاف بدنه امواج رادار را به جهات دیگر منحرف می کند.
• ورودی های هوا DSI: این ورودی‌های هوای مافوق صوت، تیغه‌های بسیار بازتابنده موتور را از دید رادارهای دشمن پنهان نگه می‌دارد.
• مبل یکپارچه: مبل حباب دار کابین خلبان با لایه ای از مواد رسانا پوشانده شده است تا از انعکاس امواج رادار به تجهیزات داخل کابین جلوگیری کند.
• جایگاه های داخلی سلاح: حمل تمام سلاح ها در محفظه های داخلی سطح مقطع راداری را بسیار کاهش می دهد.
• پوشش جاذب رادار (ذخیره داده): سطح هواپیما با مواد پیشرفته جاذب رادار پوشیده شده است تا انرژی رادار دشمن را جذب کند.

با این حال، تحلیلگران بر این باورند که پنهان کاری جت جنگنده J-20 همه جانبه نیست. اگرچه از جلو بسیار مخفی است، اما طراحی آن می تواند سطح مقطع راداری را از زوایای جانبی و عقب افزایش دهد.

چالش اصلی: قلب تپنده جت جنگنده J-20

داستان توسعه موتورهای جت جنگنده J-20 چالش برانگیزترین بخش برنامه این جت جنگنده بوده است. این مسیر نشان دهنده تلاش چین برای غلبه بر یکی از آخرین موانع اصلی برای تبدیل شدن به یک قدرت هوایی تمام عیار است.

در مراحل اولیه، جنگنده J-20 بر موتورهای روسی Saturn AL-31F متکی بود. این موتورها که برای هواپیماهای جنگی نسل 4 طراحی شده بودند، توان کافی برای هواپیماهای جنگی نسل 5 را نداشتند. در حدود سال 2019، چین موتور بومی Shenyang WS-10 را با موفقیت روی این هواپیمای جنگنده نصب کرد. این اقدام به چین اجازه داد تا به تولید انبوه جت جنگنده J-20 بدون وابستگی به روسیه ادامه دهد.

اما موتور نهایی و هدف اصلی این جنگنده Shenyang WS-15 است. این موتور یک جهش بزرگ برای صنعت موتور چین محسوب می شود. مهم ترین ویژگی که WS-15 برای هواپیمای جنگنده J-20 به ارمغان می آورد «Supercruise» است. یعنی قابلیت پرواز با سرعت مافوق صوت ثابت (حدود 1.8 ماخ) بدون استفاده از پس سوز. این قابلیت برد، سرعت و کارایی رزمی جنگنده را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد. دستیابی به تولید انبوه WS-15 نه تنها پتانسیل کامل جت جنگنده J-20 را باز می کند، بلکه بلوغ صنعت هوافضای چین را نیز نشان می دهد.

ویژگی های جنگنده J-20

بر اساس اطلاعات موجود، جت جنگنده چنگدو J20 عملکرد پروازی چشمگیری دارد که به خصوص از نظر برد و سرعت برتری نسبت به رقبای خود دارد. در جدول زیر خلاصه ای از مشخصات فنی جت جنگنده J-20 ارائه شده است.

قدرت جنگجو J20

قابلیت های رزمی J-20 بر اساس ترکیبی از حسگرهای پیشرفته و سلاح های دوربرد است. این پیکربندی آن را به یک شکارچی برای دارایی های ارزشمند دشمن تبدیل می کند. زاییده فکر این جنگنده رادار قدرتمند Active Electronically Scanned Phased Array (AESA) است که می تواند اهدافی به اندازه یک جت جنگنده نسل چهارم را از برد بیش از 300 کیلومتر شناسایی کند.

جت جنگنده J-20 علاوه بر رادار، مجهز به تعدادی حسگر غیرفعال است که به آن امکان می دهد بدون انتشار امواج از محیط اطراف خود آگاه شود. این مجموعه شامل یک سیستم هدف گیری الکترواپتیکال (EOTS) و سیستم دیافراگم توزیع شده (DAS) است که پوشش 360 درجه را در اطراف هواپیما فراهم می کند.

برای حفظ حداکثر پنهان کاری، این جنگجو تمام سلاح های خود را در سه محفظه داخلی حمل می کند. پیکربندی استاندارد آن شامل 4 موشک هوا به هوا برد بلند PL-15 و 2 موشک کوتاه برد PL-10 است. موشک PL-15 با برد تخمینی بیش از 200 کیلومتر، یکی از مرگبارترین موشک های خارج از خط دید در جهان به شمار می رود و یکی از پیشرفته ترین سلاح ها در سراسر جهان است. سوپر جنگجویان جهان ویژگی جالب در طراحی جنگنده J-20 عدم وجود توپ داخلی است که نشان دهنده تمرکز طراحان بر روی نبردهای دوربرد است.

قیمت هواپیمای جنگنده J-20

برنامه جنگنده J-20 این نه تنها یک دستاورد فنی، بلکه یک سرمایه گذاری اقتصادی بزرگ برای چین است. قیمت جت جنگنده J-20 بسته به تجهیزات و سطح فناوری متفاوت است. برآوردهای منابع غربی قیمت هر یک از این جنگنده ها را بین 110 تا 120 میلیون دلار تخمین زده است. این رقم، جت جنگنده J-20 را در زمره گران ترین هواپیماهای جنگی جهان قرار می دهد.

شاید شگفت انگیزترین جنبه این برنامه سرعت و مقیاس تولید باشد. میزان تولید سالانه این جت جنگنده حدود 100 فروند تخمین زده می شود. در حالی که میزان تولید F-35 بین ایالات متحده و ده ها کشور متحد مشترک خواهد بود، تمام 100 فروند J-20 تولید شده مستقیماً به نیروی هوایی چین تحویل داده می شود. این بدان معناست که چین با سرعت بیشتری نسبت به ایالات متحده، جت های جنگنده رادارگریز را به ناوگان خود در منطقه اضافه می کند.

اژدهای چینی در برابر رقبای غربی

برای درک بهتر موقعیت جنگنده J-20 باید آن را با سایر جنگنده های نسل پنجم مقایسه کرد.

هنگام مقایسه جت جنگنده J-20 با F-35 باید گفت که این دو نشان دهنده دو فلسفه متفاوت هستند. F-35 یک هواپیمای جنگنده چند منظوره است که قدرت واقعی آن در ترکیب حسگرها و اشتراک گذاری اطلاعات نهفته است. در مقابل، جت جنگنده J-20 یک سکوی تخصصی برای برتری هوایی و رهگیری دوربرد است. J-20 از نظر سرعت و برد برتری دارد، اما F-35 در رادارگریزی همه جانبه و تجربه جنگی اثبات شده برتری دارد.

باید گفت در مقایسه با F-22 Raptor، F-22 همچنان استاندارد طلایی جنگنده های برتری هوایی است و قدرت مانور بی نظیری دارد. J-20 با موشک های برد و برد بیشتر برای درگیری های دوربرد طراحی شده بود تا از نبرد نزدیک با F-22 جلوگیری کند.

خلاصه

جت جنگنده چنگدو J-20 یک دستاورد برجسته برای صنعت دفاعی چین و تغییر دهنده بازی در قدرت هوایی جهانی است. نقطه قوت اصلی آن در ترکیب موشک‌های دوربرد، پرسرعت، رادارگریز جلویی خوب و موشک‌های هوا به هوای دوربرد نهفته است. این ویژگی ها آن را به ابزاری ایده آل برای اجرای استراتژی چین در منطقه هند و اقیانوس آرام تبدیل می کند.

با این حال، این پلتفرم محدودیت هایی نیز دارد. مخفی کاری آن احتمالاً به اندازه رقبای آمریکایی خود گسترده نیست و مهمتر از آن، فاقد هرگونه تجربه واقعی رزمی است. در نهایت، جت جنگنده J-20 توانسته است تعادل استراتژیک در آسمان آسیا را به طور اساسی تغییر دهد و با سرعت تولید خیره کننده خود، مزیت کوچکی را برای نیروی هوایی چین ایجاد کند که می تواند برتری کیفی محدود جنگنده های غربی را به چالش بکشد.

منبع: دیجی کالا مگ