قیراط چیست و چه کاربردی دارد؟

وقتی برای خرید طلا یا جواهرات به فروشگاه می روید، احتمالاً کلمه قیراط را می شنوید. خریداران تازه کار بلافاصله می پرسند که قیراط چیست و چرا این کلمه در جاهای مختلف معانی مختلفی دارد. بله، قیراط دو کاربرد کاملا متفاوت دارد. در حالی که برای اندازه گیری خلوص و عیار فلز در بازار طلا استفاده می شود، معیاری است که برای اندازه گیری وزن فیزیکی سنگ در بازار سنگ های قیمتی مانند الماس استفاده می شود. در این مقاله به ساده ترین شکل توضیح می دهیم که این کلمه از کجا آمده و چگونه محاسبه می شود و چه تفاوت هایی در کاربردهای مختلف آن وجود دارد.

ارزش قیراط طلا چقدر است؟

در این بخش بررسی می کنیم که چگونه این واحد خلوص فلزات گرانبها را نشان می دهد.

تفاوت بین قیراط و عیار طلا

در پاسخ به این سوال که معنای عیار چیست و این کلمه چه نقشی در ساختار جواهرات دارد، باید به سراغ مفهوم خلوص فلز برویم. طلای خام نرم است. به حدی که اگر در همان حالت خالص به صورت حلقه یا حلقه در بیاید با کمترین فشار تغییر شکل می دهد. برای حل این مشکل، سازندگان فلزات دیگری مانند مس، نقره یا نیکل را با طلای خام ترکیب می کنند. در اینجا واحد عیار برای نشان دادن اینکه چه مقدار از قطعه نهایی طلای خالص است و چه مقدار متعلق به سایر فلزات است استفاده می شود. بالاترین عدد در این سیستم 24 است. مربوط به طلای 24 عیار است که هیچ ناخالصی قابل توجهی ندارد و 99.9 درصد طلای خالص است.

وقتی به دنبال یک سکه طلای ارزان می گردید، قطعا عدد 18 را روی آن حک می شود. این عدد به این معنی است که از 24 قسمت کل فلز، 18 قسمت طلای خالص و شش قسمت دیگر فلز مخلوط است.

حال سوال این است: واحد عیار چیست و چرا در ایران بیشتر از کلمه قیراط استفاده می شود؟ در واقع، هر دو کلمه هدف یکسانی دارند، اما مقیاس های اندازه گیری آنها متفاوت است. در حالی که در مقیاس جهانی خلوص فلز به 24 قسمت مساوی تقسیم می شود، در سیستم بازار ایران خلوص در هزار قسمت مساوی اندازه گیری می شود. وقتی می گوییم عیار یک قطعه 750 است یعنی 750 قسمت از هزار قطعه آن طلای خالص است. به زبان ساده باید بگوییم که عدد 750 در سیستم هزار دقیقاً همان عدد 18 در سیستم بیست و چهار است.

درک این مفهوم برای کسانی که می خواهند طلای مذاب را معامله کنند مهم است. روی این قطعات خام معمولاً اعداد سه رقمی نشان دهنده همان درجه حک می شود.

قیراط در الماس و سنگ های قیمتی چیست؟

کاربرد دوم کلمه کارات مربوط به سنگ های زینتی است. اگر کسی بپرسد که قیراط الماس چیست، پاسخ کاملا متفاوتی دریافت می کند. در بازار سنگ های قیمتی این کلمه هیچ ربطی به خلوص ندارد و صرفاً واحدی است که برای اندازه گیری وزن فیزیکی سنگ استفاده می شود. ریشه تاریخی این واحد به دوران باستان باز می گردد. در گذشته های دور، تاجران ابزار دقیقی برای توزین سنگ های بسیار کوچک نداشتند، اما متوجه شدند که دانه خرنوب وزن بسیار ثابت و یکنواختی دارد. آنها از این دانه ها به عنوان وزنه استفاده کردند و با گذشت زمان نام این دانه به واژه امروزی برای اندازه گیری وزن تبدیل شد.

حال باید از نظر ریاضی بدانیم که قیراط چیست و چند گرم است. یک قیراط دقیقا معادل 0.2 گرم یا 200 میلی گرم است. بنابراین، اگر الماسی به وزن دقیق یک گرم دارید، وزن آن الماس پنج قیراط است.

حال ممکن است بپرسید سنگ قیراط چیست و فکر کنید که این کلمه نام نوع خاصی از سنگ است. خیر، اینطور نیست و وزن تمام سنگ های قیمتی مانند زمرد، یاقوت و فیروزه با این واحد اندازه گیری می شود. قیمت این سنگ ها ارتباط مستقیمی با وزن آنها دارد. جالب است بدانید که قیمت یک قطعه الماس به وزن دو قیراط بسیار بالاتر از قیمت دو الماس جداگانه به وزن یک قیراط است. دلیل این امر این است که سنگ های بزرگ در طبیعت بسیار نادرتر هستند. دانستن این جزئیات حتی برای کسانی که طلای کلکسیونی با سنگ‌های قیمتی می‌خرند مفید است.

تفاوت قیراط طلا و قیراط الماس در یک نگاه

تا اینجا فهمیدیم که برای پاسخ به این سوال که قیراط چیست، ابتدا باید زمینه بحث را مشخص کنیم. اکنون می خواهیم تفاوت طلای عیار و الماس عیار را درک کنیم. تفاوت اصلی در مفهوم و ماهیت اندازه گیری است. نسبت و درصد را در فلزات گرانبها اندازه گیری می کنیم. وقتی می گوییم یک دستبند 18 قیراط است یعنی 75 درصد آن فلز خالص است و این نسبت ربطی به وزن فیزیکی آن دستبند ندارد. درجه خلوص دستبند چه 10 گرم باشد و چه 50 گرم ثابت است اما برای سنگ های قیمتی جرم و وزن قطعه را مستقیماً روی ترازو اندازه گیری می کنیم.

این تشابه نام ها در فارسی و شباهت نوشته های انگلیسی Karat برای طلا و Karat برای الماس گاهی باعث اشتباه خریداران می شود. ممکن است فروشنده به شما بگوید که انگشتر 18 قیراط است و دارای یک سنگ یک قیراط است. او در این جمله از هر دو مفهوم استفاده کرده است. اولی برای نشان دادن خلوص انگشتر فلزی و دومی برای بیان وزن سنگ قیمتی روی آن استفاده می شود.

در اینجا ممکن است لازم باشد در مورد فرآیندهای ذوب و آزمایشگاه های فلزی اطلاعاتی داشته باشید. برای مثال اگر سوالی در مورد اینکه تصفیه طلا چیست باید بدانید که آزمایشگاه خاصی وجود دارد که قطعه مذاب را بررسی می کند و درصد دقیق فلز خالص موجود در آن را تعیین می کند. نتیجه این آزمایش عددی است که ماهیت و ارزش ملک شما را مشخص می کند.

نحوه محاسبه عیار طلا

یک فرمول ریاضی ساده برای تبدیل سیستم اندازه گیری جهانی به سیستم استاندارد در بازار ایران وجود دارد. هر کسی می تواند این تبدیل را با ماشین حساب انجام دهد. فرمول اصلی این است. عدد خلوص جهانی را بر اساس 24 بر 24 تقسیم کنید و حاصل را در 1000 ضرب کنید. با این فرمول می توانید هر عددی را که می خواهید به سیستم بازار ایران تبدیل کنید و ارزش کامل ملک خود را بدست آورید.

برای مثال طلای استاندارد بازار ایران یعنی 18 را در نظر بگیرید. اگر 18 را بر 24 تقسیم کنید 0.75 به دست می آید. وقتی این عدد را در هزار ضرب کنیم به عدد 750 می رسیم.این فرمول برای سایر خلوص نیز معتبر است. مثلاً خلوص 21 در کشورهای عربی بیشتر استفاده می شود. وقتی 21 را بر 24 تقسیم می کنیم و در هزار ضرب می کنیم، عدد 875 به دست می آید که نشان می دهد این قطعات در مقایسه با قطعاتی که معمولا در بازار یافت می شوند چقدر خالص هستند.

محاسبه صحیح این اعداد در برخورد با قطعات خام اهمیت پیدا می کند. وقتی از کارشناسان می‌پرسید که برای استعلام کد طلای مذاب چه کاری باید انجام دهید، به شما خواهند گفت که وقتی کد را وارد سیستم کنید، درصد خلوص قطعه نمایش داده می‌شود. اگر سیستم با فرمول های بالا عدد 750 را به شما نشان دهد، می بینید که قطعه شما دقیقا 18 از 24 است و هیچ ناخالصی اضافی در آن وجود ندارد.

باورهای غلط رایج در مورد قیراط

شباهت نام این واحدها باعث شده است که باورها و اشتباهات بسیاری در بین خریداران رواج پیدا کند. بزرگترین تصور غلط این است که مردم فکر می کنند طلای 24 برای استفاده روزانه قوی تر است. خلوص 100 درصد باعث نرمی فلز شده و استفاده از آن برای ساخت زیورآلات زینتی غیرممکن است. از طلای خالص فقط برای تولید شمش طلا استفاده می شود.

اشتباه دوم این است که خلوص فلز را به وزن فیزیکی آن نسبت می دهیم. بسیاری از مردم فکر می کنند که هر چه قیراط یک قطعه بالاتر باشد، وزن آن نیز بیشتر است. این یک باور کاملا اشتباه است. دو حلقه هم اندازه اگر یکی 18 قیراط و دیگری 14 قیراط باشد می توانند وزن یکسانی داشته باشند. وزن نهایی به مقدار فلز بستگی دارد.

مورد بعدی که اخیراً در بین سرمایه گذاران محبوب شده است، ناآگاهی از ابزارهای مالی جدید است. وقتی برخی از تازه واردان می پرسند جعبه قیراط چیست، تصور می کنند که با یک سبد فیزیکی پر از سنگ های قیمتی سروکار دارند. این نام اگرچه نام تجاری تنها یکی از صندوق های سرمایه گذاری بر اساس گواهی سپرده در بورس است، اما برای ارتباط این صندوق با بازار فلزات گرانبها انتخاب شده است.

اشتباه خطرناک بعدی اعتماد کورکورانه به اعداد حک شده روی جواهرات است. کلاهبرداران به راحتی می توانند 750 یا 18K را روی قطعات برنجی تقلبی حک کنند. برای اینکه بدانید چگونه طلای ذوب شده واقعی است یا تقلبی، نباید فقط به چشم ها و اعداد روی قطعه تکیه کنید.

خلاصه

دستیابی به درک روشنی از چیستی قیراط اساس هر فعالیتی در بازار فلزات گرانبها و سنگ های قیمتی است. در این مقاله متوجه شدیم که این کلمه دو نقش کاملا مجزا در دو دنیای متفاوت دارد. در دنیای طلا این کلمه معیار خلوص است و به ما می گوید که چه مقدار از قطعه مورد نظر از فلز خالص ساخته شده است. در دنیای الماس و سنگ های قیمتی، این کلمه تنها یک واحد وزن است و دقیقا معادل 0.2 گرم است.

دانستن این مفاهیم ساده از ضررهای مالی عمده جلوگیری می کند و به شما کمک می کند ارزش واقعی دارایی هایی را که می خرید و می فروشید بدانید.

منبع: دیجی کالا مگ