بهترین سریال رضا عطاران; از «فرار متهم» تا «حمام در خانه»

وقتی نام رضا عطاران به میان می آید، خیلی ها به یاد کمدی های بی نظیر و شخصیت های ماندگار و طنز می افتند که همیشه تلخی را پشت خنده های خود پنهان می کنند. او از جمله بازیگرانی است که حضورش در هر سریالی فضای کار را تغییر می دهد و حتی اگر نقش اول نباشد باز هم توجه مخاطب را به خود جلب می کند. اگرچه او در طول سال های فعالیتش بیشتر به سینما علاقه داشت تا تلویزیون، اما بررسی سریال های تلویزیونی که در آن بازی کرد می تواند تصویر جالبی از سفر حرفه ای او به دست دهد. در نتیجه در این مطلب به سراغ بهترین سریال تلویزیونی با بازی رضا عطاران می رویم.

قبل از اینکه به سراغ آثار برجسته عطاران برویم، بد نیست به این نکته اشاره کنیم که این فهرست تنها به مهم ترین و تاثیرگذارترین سریال هایی می پردازد که حضور رضا عطاران در آن ها نقش مهمی در موفقیت اثر یا شکل گیری شخصیت های ماندگار داشته است. به همین دلیل از ذکر مجموعه هایی مانند قطار ابدی، سال مبارک، ساعت مبارک و پرواز 57 غافل شدیم. آثاری که عطاران نیز در آنها حضور داشت اما نقش او در مقایسه با دیگر آثارش محوری و تعیین کننده نبود.

8. ملوانان

کارگردان: سیروس مقدم
بازیگران: پژمان بازغی، مریلا زارعی، رضا عطاران
سال انتشار: 1381

سریال دریاها به کارگردانی سیروس مقدم در اوایل دهه 80 با روایت زندگی و ماجراهای عاشقانه و طنز افراد ساکن در یک ساختمان فضای متفاوتی را در تلویزیون منعکس کرد. حضور بازیگرانی چون رضا عطاران، پژمان بازغی، مریلا زارعی، داریوش ارجمند و مهدی فتحی از نقاط قوت این سریال بود و کمدی عطاران همانطور که انتظار می رفت لحظات جذاب بسیاری را در طول سریال رقم می زند. اگرچه سیز از ریتم، فضا و بازی مناسب بازیگرانش بهره می برد، اما فیلمنامه نمی داند می خواهد کمدی باشد یا ملودرام و در نتیجه نمی تواند ترکیب مناسبی از این دو سبک را ارائه دهد. با این وجود، دریاها هنوز هم یکی از خاطره انگیزترین آثار تلویزیونی دهه 80 محسوب می شود.

7. زمان معوق

کارگردان: عادل تبریزی
بازیگران: رضا عطاران، عباس جمشیدی فر، بهزاد حلاج
سال انتشار: 1404

رضا عطاران علاوه بر بازی در مجموعه تلویزیونی «اجل معالنگ» که از شبکه فیلم نت پخش می شد، به عنوان مشاور کارگردان نیز حضور داشت. داستان این سریال به دنبال داوود سعیدی کارگری است که پس از اخراج از کار برای امرار معاش به سفر می‌رود، اما در راه با مردی آشنا می‌شود که خود را فرشته مرگ معرفی می‌کند. پس از یک تصادف عجیب، داوود به دلیل نقص در روند انتقال روح به زندگی باز می گردد، پس از آن «اجال» مجبور می شود در کنار او بماند. این رویدادی است که راه را برای موقعیت های کمدی و خارق العاده هموار می کند و به مفاهیمی مانند مرگ، زندگی و مشکلات معیشتی نیز می پردازد. اجل منلنگ با وجود ایده متفاوت و فضای خارق العاده سریال، از شخصیت پردازی سطحی و فیلمنامه ای رنج می برد که نه از ظرفیت مناسب ایده اولیه به خوبی استفاده می کند و نه برای تبدیل شدن به اثری ماندگار، بیش از حد به حضور بازیگران سرشناس و کمدی های آشنا متکی است.

6. دفترچه یادداشت

کارگردان: کیارش اسدی زاده
بازیگران: رضا عطاران، حسن معجونی، مینا ساداتی
سال انتشار: 1402

«یادداشت» مجموعه‌ای در ژانر طنز و جنایی است که راوی آن کارآگاه بازنشسته ایرج است که از ضعف حافظه رنج می‌برد و در خانه سالمندان زندگی می‌کند. ایرج با شنیدن خبر مرگ خواهرش سیمین به همراه دوست قدیمی اش حمید پرونده ای را دنبال می کند که سرنخ هایی از قاتل واقعی پدرشان در آن وجود دارد. روایت سریال به گونه ای است که مخاطب در کنار ایرج و حافظه گمشده اش قدم به قدم شخصیت ها و روابط را کشف می کند و تا قسمت های پایانی در هاله ای از رمز و راز باقی می ماند. اگرچه شات خوبی خلق می کند، اما رویکردی است که به دلیل کثرت شخصیت ها و پیچیدگی روابط، گاهی مخاطب را سردرگم می کند. کیارش اسدی زاده که پیش از این فیلم های «کرگدن» و «هفت» را ساخته بود، در این پروژه کاملا از سبک همیشگی خود فاصله گرفت و با انتخاب بازیگران مختلف و ایجاد فضایی متفاوت، اثری خلق کرد که بار اصلی آن بر دوش رضا عطاران در نقش ایرج و حسن معجونی در نقش حمید است. عطاران که پس از وقفه ای طولانی به نمایش خانگی بازگشته بود با معجونی زوجی مکمل و موفق در خلق موقعیت های کمدی تشکیل دادند.

5. خیابان اقاقیا

کارگردان: رضا عطاران
بازیگران: منوچهر نوذری، رضا شفیعی جام، رضا عطاران
سال انتشار: 1382

«کوچه اقاقیه» به کارگردانی رضا عطاران داستان پیرمردی به نام نصرت خان با بازی زنده یاد منوچهر نوذری را روایت می کند. او در خانه‌ای قدیمی زندگی می‌کند و همسرش که سال‌ها پیش فوت کرده، هر شب پیش او می‌آید و به او می‌گوید که در آینده نزدیک به او ملحق شود. این خواب ها باعث می شود فرزندان نصرت خان نگران سلامتی پدرشان باشند و همه در خانه پدری خود جمع شوند. موجودی که اساس ماجراهای طنز سریال را تشکیل می دهد. علاوه بر عطاران بازیگرانی چون رضا شفیع جم و زنده یاد باقر صحرارودی نیز در این سریال به ایفای نقش پرداختند. این اثر که از لحاظ سبک جایگاه ویژه و متفاوتی در کارنامه عطاران دارد، نه فضای رئالیستی آثار بعدی او مانند «مجرم گریخت» و «خانه به دوش» و نه اغراق «بزنگاه» را در خود دارد، بلکه دقیقاً در مرز طنز و جدیت عمل می کند و تصویری کمدی خلق می کند که حتی پس از گذشت سال ها از ظرافت، باز هم خالی از ظرافت نیست.

در صفحه دیجی کالا باز می شود

4. ترش و شیرین

کارگردان: رضا عطاران
بازیگران: حمید لولایی، مریم امیرجلالی، رضا عطاران
سال انتشار: 1386

سریال ترش و شیرین به کارگردانی رضا عطاران و نویسندگی سروش صحت و محمدرضا آرین در سال ۱۳۸۵ به یکی از پرمخاطب ترین سریال های نوروزی تلویزیون ایران تبدیل شد و از شبکه سه پخش شد. داستان این سریال درباره نصرت خانم با بازی مریم امیرجلالی، زنی بیوه و مستقل بود که پس از مرگ همسرش چهار فرزندش را به سختی بزرگ می کند و دامادش (رضا عطاران در نقش ناصر) نیز با آنها زندگی می کند. از سوی دیگر حمید لولایی نقش جهان، تاجر و فرش فروش ثروتمندی را بازی می کند که احمد پورمخبر در نقش به یاد ماندنی «پدربزرگ» نقش پدرش را بازی می کند. اتفاقی عجیب مانند دزدی ۱۱۷ میلیون دلاری خانواده جهان و یافتن پول نصرت، این دو خانواده را به هم گره می‌زند و زمینه را برای اتفاقات جالب بعدی فراهم می‌کند. این سریال که کمدی خاصی را برای عطاران به ارمغان آورد، با شخصیت پردازی نسبتا خوب شخصیت ها و بازی عالی بازیگران توانست جایگاهی در دل مخاطب عام پیدا کند.

در صفحه دیجی کالا باز می شود

3. متهم متواری شد

کارگردان: رضا عطاران
بازیگران: سیروس گرژستانی، مریم امیرجلالی، رضا عطاران
سال انتشار: 1384

متهم فراری یک مجموعه تلویزیونی کمدی اجتماعی است که در ماه رمضان سال ۱۳۸۳ پخش شد و بعد از «خانه به دوش» یکی دیگر از آثار برجسته عطاران در دهه ۸۰ بود. داستان این سریال درباره هاشم بیگ است. مردی ساده و پرتلاش شهری که به پیشنهاد دخترش اعظم پس از وخیم شدن عارضه قلبی به همراه خانواده اش برای زندگی بهتر به تهران مهاجرت کرد، اما در این راه با مشکلات فراوانی چون دستگیری، سکته و انتقال به سردخانه اشتباه مواجه شد. عطاران در این سریال بار دیگر بر تقابل آشنای فقر و ثروت و تقابل فرهنگ شهر با زندگی شهری تهران تکیه کرد. این یک تضاد بود که بیشتر بار کمدی نمایش را به دوش می کشید. بازیگرانی چون هاشم خان، مریم امیرجلالی، علی صادقی، محمود بهرامی و سیروس گرژستانی در نقش شهربانو موسوی به خوبی به ایفای نقش پرداختند و تیتراژ آغازین سریال با صداپیشگی امیرحسین مدرس و دکلمه عطاران به خوبی با موضوع مهاجرت و شلوغی آن در شهر تهران هماهنگ بود. یکی از نقاط قوت این سریال این است که عطاران که با توجه به توانایی های شخصی هر بازیگر نقش ها را با دقت طراحی می کند، هوشمندانه بازیگران را هدایت می کند. سال ها از اکران متهم می گذرد، اما تماشای مجدد آن همچنان می تواند بیننده را بخنداند و حس نوستالژی را برانگیزد.

در صفحه دیجی کالا باز می شود

2. خانه برای دوش گرفتن

کارگردان: رضا عطاران
بازیگران: حمید لولایی، رضا عطاران، غلامحسین لطفی
سال انتشار: 1383

سریال خانه به دوش را باید همکاری ماندگار رضا عطاران و حمید لولایی دانست. آنچه این سریال را از بسیاری از آثار مشابه متمایز می کند، نگاه صادقانه و کنایه آمیز عطاران به شخصیت های معمولی جامعه است. آنها افرادی هستند که مخاطب به راحتی می تواند خود را با آنها بیابد و همین شباهت، همراهی مخاطب را در داستان تضمین کرده است. داستان این سریال داستان مرد فقیری را روایت می کند که برای امرار معاش به مشاغل مختلف از میوه فروش دوره گرد تا آژانس مسافرتی روی می آورد و همیشه در رقابت نابرابر با دوست ثروتمندش اصلان دست و پنجه نرم می کند. نقطه عطف داستان زمانی است که او فریب مردی به نام ماشاءالله بیات را به وعده کسب درآمد بیشتر خورد و سرمایه خود را از دست داد. اتفاقی که او را وادار به یافتن این کلاهبردار با دوستش احمد کرد. بازی باشکوه بازیگران به ویژه نقش همیشگی حمید لولایی که پیش از این در سریال های ساعت خوش و زیر آسمان شهر خوش درخشیده بود، بخش عمده ای از کاستی های ساختاری اثر را جبران کرد و باعث شد این سریال با وجود سادگی و حتی کلیشه های آشنا جایگاه خود را در حافظه جمعی بینندگان ایرانی حفظ کند. با وجود گذشت سال ها از اولین پخش سریال او همچنان در فضای مجازی می چرخد.

در صفحه دیجی کالا باز می شود

1. بزنگاه

کارگردان: رضا عطاران
بازیگران: حمید لولایی، رضا عطاران، مرجانه گلچین
سال انتشار: 1387

داستان «بزنگاه» واقع در دل خانه ای در کرج، با مرگ اس احمد پرور آغاز می شود. مرگی که به جای پایان دادن به یک داستان، جرقه اختلافی را در خانواده بر سر یک ارث برمی انگیزد. نادر پرور با بازی رضا عطاران، پسر تحت تکفل خانواده که از همسرش مریم جدا شده و تنها دخترش درسا را ​​به همراه دارد، به همراه برادرش صابر، خواهر بهجت و عمه توفیک در تقسیم ارث پدرش نقش دارند. این سریال به کارگردانی خود عطاران و با بازی بازیگرانی چون حمید لولایی، مرجانه گلچین، علی صادقی و نیکی نصیریان آخرین کار تلویزیونی عطاران در مقام کارگردان است. چیزی که بزنگاه را با سریال هایی مثل خانه به دوش یا محمد راه متمایز می کرد این بود که بزنگاه تملق را کنار گذاشت و زشتی اقشار پایین جامعه و روابط خانوادگی را بدون روتوش خاصی نشان داد. برخلاف ماشاالله خانه به دوش، نادر بزنگاه یک قهرمان ناز و مظلوم نبود، بلکه یک معتاد کارتونی بود که اشتباهات زیادی مرتکب شد. علاوه بر این، این سریال چهره مقدس مضامینی مانند «احترام به خانواده» را از بین برد. طمع، دزدی های کوچک خانوادگی، لجبازی کودکانه بزرگترها و توسعه حاشیه شهر به این تجارت رنگ و بوی خاصی بخشید. بنابراین ژانر کمدی بزنگاه نسبت به آثار قبلی عطاران بسیار تلخ تر است و اگرچه در حین انتشار تحت فشارهای نظارتی و انتقادات رسانه ای شدیدی قرار گرفت که منجر به حذف برخی سکانس ها و تغییراتی در داستان شد، اما در نهایت اثری با کیفیت باقی ماند.

در صفحه دیجی کالا باز می شود