کریستوفر نولان از مهم‌ترین منبع الهام فیلم The Odyssey پرده برداشت | موبوگیم

کریستوفر نولان هیچ‌گاه پنهان نکرده که آثارش تحت تأثیر برخی از بزرگ‌ترین فیلمسازان تاریخ سینما شکل گرفته‌اند.

این کارگردان برنده اسکار در طول سال‌های فعالیت حرفه‌ای خود بارها اعلام کرده که فیلم‌های کلاسیک و کارگردانان افسانه‌ای الهام‌بخش او در ساخت آثاری مانند The Dark Knight و Oppenheimer بوده‌اند.

اکنون که نولان خود را برای اکران اقتباس سینمایی The Odyssey آماده می‌کند، فاش کرده فیلمی که شاید کمتر کسی انتظارش را داشت، نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری نگاه او به این پروژه بزرگ ایفا کرده است.

او اعلام کرد اصلی‌ترین منابع الهامش هنگام ساخت The Odyssey، فیلم The Last Temptation of Christ ساخته مارتین اسکورسیزی بوده. نولان در گفت‌وگویی با رسانه USA TODAY پیش از اکران فیلم جدید خود توضیح داد که این اثر جنجالی اسکورسیزی تأثیر عمیقی بر شیوه روایت او از داستان حماسی هومر گذاشته است.

در حالی که بسیاری تصور می‌کردند نولان بیش از هر چیز از اسطوره‌های یونان باستان یا فیلم‌های ماجراجویانه کلاسیک الهام گرفته باشد، او گفت که The Last Temptation of Christ بیش از هر اثر دیگری بر نحوه پرداخت شخصیت اودیسئوس اثر گذاشته است.

به گفته نولان، در دوره پیش‌تولید، او و اعضای گروه چند فیلم مختلف را تماشا کردند و در میان آن‌ها نسخه‌ای از The Last Temptation of Christ نیز به نمایش درآمد. او تأکید کرد که این فیلم نه‌تنها از نظر شیوه فیلمسازی، بلکه به دلیل نوع پرداخت به یکی از شناخته‌شده‌ترین شخصیت‌های مذهبی تاریخ، برایش بسیار الهام‌بخش بوده است.

نولان در این باره گفت:

در مرحله پیش‌تولید چند فیلم مختلف را نمایش دادیم. فیلم The Last Temptation of Christ اثری خیره‌کننده و در عین حال تکان‌دهنده است. اسکورسیزی از نظر فنی کارهای بسیار الهام‌بخشی انجام داده، اما مهم‌تر از آن شیوه‌ای بود که شخصیت عیسی را به تصویر کشیده بود؛ رویکردی که مخاطب را با چالش‌های جدی روبه‌رو می‌کرد. همین نگاه درباره اودیسئوس نیز برای من اهمیت داشت، زیرا می‌خواستم تمام پیچیدگی‌ها و دشواری‌های این شخصیت را صادقانه نشان دهم و دقیقاً همین ویژگی در The Last Temptation of Christ دیده می‌شود.

فیلم The Last Temptation of Christ در سال ۱۹۸۸ به کارگردانی مارتین اسکورسیزی ساخته شد و ویلم دفو نقش عیسی را در آن ایفا کرد. این اثر به یکی از بحث‌برانگیزترین فیلم‌های اسکورسیزی تبدیل شد، زیرا عیسی را انسانی نشان می‌داد که با ترس، تردید، وسوسه و احساسات انسانی دست‌وپنجه نرم می‌کند. هرچند بسیاری از منتقدان از فیلم تمجید کردند، اما برداشت متفاوت آن از روایت کتاب مقدس باعث شکل‌گیری اعتراض‌هایی در نقاط مختلف جهان شد و واکنش‌های دوگانه‌ای را در میان مخاطبان برانگیخت.

از نگاه نولان، همین جسارت در نمایش یک شخصیت اسطوره‌ای به‌عنوان انسانی آسیب‌پذیر و نه قهرمانی بی‌نقص، مهم‌ترین درسی بود که هنگام ساخت The Odyssey از فیلم اسکورسیزی آموخت.

فیلم تازه او داستان اودیسئوس با بازی مت دیمون را روایت می‌کند؛ پادشاه یونانی که پس از پایان جنگ تروا، ده سال برای بازگشت به خانه سرگردان می‌شود. او در این سفر با موجودات افسانه‌ای، خدایان، تصمیم‌های دشوار و بار سنگین خاطرات جنگ روبه‌رو خواهد شد. نولان تصمیم گرفت به جای ارائه تصویری شکست‌ناپذیر از این قهرمان، جنبه‌های قدرتمند و در عین حال ضعف‌های شخصیتی او را نیز به نمایش بگذارد.

این کارگردان همچنین اعتراف کرد احساساتی که پس از پایان ساخت Oppenheimer با او باقی مانده بود، در شکل‌گیری فضای داستان The Odyssey نقش داشته است. او توضیح داد که سال‌ها درگیر ساخت فیلمی درباره سلاح‌های هسته‌ای و یکی از تاریک‌ترین فصل‌های تاریخ بشر بوده و تأثیر آن تجربه هنوز از ذهنش پاک نشده است.

نولان در این رابطه گفت:

پس از پایان Oppenheimer، هم‌زمان احساس ناامیدی و امید را تجربه می‌کردم. برای من آن فیلم تقریباً اثری در ژانر وحشت بود. چند سال زندگی با موضوعی مانند جنگ هسته‌ای و فکر کردن مداوم به آنچه انسان‌ها قادر به انجامش هستند، تجربه‌ای بسیار آزاردهنده بود. از اینکه از آن فضا فاصله گرفتم خوشحال شدم، اما وقتی The Odyssey را ببینید، متوجه خواهید شد که در نهایت نتوانستم کاملاً از آن حال‌وهوا رهایی پیدا کنم.

همین کشمکش درونی، به بخشی از شخصیت اودیسئوس نیز تبدیل شده است. نولان توضیح داد که این قهرمان زخم‌های جنگ را در تمام طول سفر خود با خود حمل می‌کند و به همین دلیل The Odyssey تنها یک ماجراجویی فانتزی با حضور هیولاها و موجودات افسانه‌ای نیست، بلکه سفری عاطفی و روانی نیز به شمار می‌رود.

هرچند The Last Temptation of Christ بیشترین اثر را بر جنبه احساسی فیلم گذاشت، اما نولان برای طراحی بصری پروژه از آثار کلاسیک دیگری نیز الهام گرفته است. او گفت فیلم‌هایی مانند Jaws و Alien در شکل‌گیری نحوه نمایش موجوداتی همچون سیکلوپ و اسکیلا تأثیرگذار بودند و تلاش کرده به جای نمایش کامل این موجودات، با ایجاد تعلیق و پنهان نگه داشتن بخش‌هایی از آن‌ها، حس دلهره را افزایش دهد.

با این حال، نولان تأکید کرد که از میان تمام آثار الهام‌بخش، فیلم مارتین اسکورسیزی بیشترین نقش را در پرداخت شخصیت اصلی The Odyssey داشته است. در نهایت، نولان باور دارد شخصیت‌های افسانه‌ای زمانی جذاب‌تر می‌شوند که فیلمساز از نمایش ضعف‌ها، تردیدها و درگیری‌های درونی آن‌ها هراس نداشته باشد و به جای ارائه تصویری کاملاً بی‌نقص، وجوه انسانی‌شان را نیز به تصویر بکشد.