ادعای چین: شناسایی و شکار ۹۰ درصدی جنگنده F-35 با سامانه موشکی هوش مصنوعی | موبوگیم

پژوهشگران چینی مدعی شده‌اند یک سامانه سبک‌وزن مبتنی بر هوش مصنوعی ساخته‌اند که می‌تواند آثار حرارتی مربوط به موتور جنگنده‌های پنهان‌کار F-22 و F-35 را شناسایی کند.

طبق نتایج آزمایشگاهی، این مدل در شناسایی اهداف شبیه‌سازی‌شده به دقتی بیش از ۹۰ درصد رسیده است. جنگنده‌های F-22 و F-35 با هدف دشوارتر کردن شناسایی و رهگیری توسط دشمن طراحی شده‌اند. کاهش سطح مقطع راداری و محدود کردن قابلیت مشاهده هواپیما توسط حسگرهای مختلف، از مهم‌ترین ویژگی‌های طراحی پنهان‌کار آن‌ها محسوب می‌شود.

با این حال، پنهان‌کاری به معنای حذف کامل آثار قابل شناسایی هواپیما نیست. یکی از این آثار، امضای فروسرخ ناشی از موتور، خروجی اگزوز و بخش‌هایی از بدنه است که در طول پرواز گرم می‌شوند. همین موضوع می‌تواند مسیر دیگری برای شناسایی جنگنده‌های پنهان‌کار ایجاد کند.

تمرکز هوش مصنوعی بر ردپای حرارتی هواپیما

برخلاف سامانه‌های مبتنی بر رادار، حسگرهای فروسرخ به جای امواج راداری، گرمای تولیدشده توسط هواپیما را بررسی می‌کنند. پژوهشگران چینی می‌گویند مدل هوش مصنوعی آن‌ها می‌تواند الگوهای حرارتی را تحلیل کرده و امضاهای شبیه‌سازی‌شده F-22 و F-35 را از سایر اهداف پرنده تشخیص دهد.

خلبانان در شرایط درگیری معمولاً از شراره‌های حرارتی برای منحرف کردن موشک‌ها و حسگرهای حرارت‌یاب استفاده می‌کنند. با این حال، پژوهشگران ادعا دارند گرمای تولیدشده توسط هواپیما با تابش شراره‌ها تفاوت دارد و هوش مصنوعی می‌تواند از همین تفاوت برای تشخیص هواپیمای واقعی در میان اهداف فریب‌دهنده بهره بگیرد.

آزمایش این مدل با اهداف شبیه‌سازی‌شده‌ای انجام شد که ویژگی‌های حرارتی مرتبط با جنگنده‌های F-22 و F-35 را بازسازی می‌کردند. طبق توضیح آن جیانگشان، نویسنده اصلی پژوهش، هدف این روش ترکیب سرعت پردازش بالا با توانایی تشخیص مناسب برای استفاده در سامانه‌های موشکی است. آن جیانگشان گفت:

مدل‌های تشخیص سبک‌وزن می‌توانند در آینده کاربرد گسترده‌ای در موشک‌های هوا‌به‌هوا پیدا کنند، زیرا امکان شناسایی سریع را فراهم می‌کنند و در عین حال قابلیت تشخیص قدرتمندی دارند.

دقت بالای آزمایشگاهی، اما با یک محدودیت مهم

نتایج آزمایشگاهی نشان دادند دقت مدل در شناسایی اهداف از ۹۰ درصد فراتر رفته است. با این حال، هنوز مشخص نیست این عملکرد در برابر جنگنده‌های واقعی و عملیاتی نیز تکرار خواهد شد یا خیر.

این تفاوت اهمیت زیادی دارد، زیرا الگوی حرارتی یک هواپیمای واقعی ثابت نیست. سرعت پرواز، ارتفاع، نوع مانور، زاویه مشاهده و شرایط محیطی می‌توانند میزان و شکل تابش حرارتی را تغییر دهند.

پژوهشگران همچنین تأکید کرده‌اند که سامانه موردنظر سبک‌وزن است. چنین ویژگی‌ای می‌تواند برای نصب روی تجهیزات موشکی اهمیت داشته باشد، زیرا این تسلیحات با محدودیت فضا، وزن و توان پردازشی روبه‌رو هستند.

چالش‌های باقی‌مانده در شرایط واقعی

جنگنده‌های پنهان‌کار عمدتاً برای کاهش قابلیت شناسایی توسط رادار طراحی شده‌اند، اما انتشار امواج فروسرخ همچنان یکی از نقاط مورد توجه در برابر تسلیحات حرارت‌یاب است. موشک‌های حرارتی سال‌هاست از حسگرهای فروسرخ استفاده می‌کنند و الگوریتم‌های یادگیری ماشین می‌توانند در آینده به این حسگرها برای تحلیل الگوهای پیچیده حرارتی کمک نمایند.

با وجود این، پژوهش منتشرشده ثابت نمی‌کند که سامانه موردنظر می‌تواند F-22 یا F-35 عملیاتی را در شرایط واقعی نبرد با اطمینان رهگیری کند. در یک درگیری واقعی، عواملی مانند وضعیت جوی، تغییر زاویه دید، مانورهای سریع هواپیما، دمای پس‌زمینه و اقدامات متقابل الکترونیکی وارد معادله می‌شوند؛ شرایطی که لزوماً در آزمایشگاه قابل بازسازی کامل نیستند.

حتی اگر این فناوری هنوز توانایی شکست دادن جنگنده‌های عملیاتی را ثابت نکرده باشد، روند تحقیق نشان می‌دهد که هواپیماهای پنهان‌کار آمریکایی با چالش تازه‌ای روبه‌رو هستند. کاهش سطح مقطع راداری ممکن است در آینده به‌تنهایی برای پنهان ماندن از سامانه‌های شناسایی کافی نباشد، زیرا هوش مصنوعی به تدریج در تحلیل و تشخیص الگوهای فروسرخ توانمندتر می‌شود.

به همین دلیل، نسل‌های بعدی F-22 و F-35 احتمالاً باید توجه بیشتری به مدیریت گرما، الگوی خروجی اگزوز و سایر ویژگی‌های فروسرخ داشته باشند. این مسئله درباره بمب‌افکن‌های پنهان‌کار آینده نیز صدق می‌کند و ممکن است آن‌ها را در برابر حسگرهای فروسرخ مجهز به هوش مصنوعی با تهدیدهای بیشتری مواجه سازد.

در چنین شرایطی، طراحی پنهان‌کار تنها به کاهش شدت انتشار حرارتی محدود نخواهد شد و نحوه تفسیر این الگوها توسط الگوریتم‌های یادگیری ماشین نیز اهمیت پیدا می‌کند. با کوچک‌تر و کم‌مصرف‌تر شدن پردازنده‌های هوش مصنوعی، ادغام چنین فناوری‌هایی در موشک‌ها و دیگر تسلیحات هوابرد نیز آسان‌تر خواهد شد. در نتیجه، برنامه‌ریزان دفاعی آمریکا احتمالاً نمی‌توانند منتظر بمانند تا این سامانه‌ها قابلیت واقعی خود را در یک درگیری نظامی نشان دهند.