نقد و بررسی فیلم سینمایی Apocalypse Z: New World | همان فرمول همیشگی؛ حتی کمی بدتر | موبوگیم
امروزه ژانر علمیتخیلی طیف گستردهای از مخاطبان را در سینمای بینالملل به خود اختصاص داده است. در بطن این ژانر، ادبیات آخرالزمانی و پساآخرالزمانی، جایگاه ویژهای را در طول سالهای اخیر، میان مخاطبان به دست آورده است. از میان محتواهای مرتبط با پایان جهان، فیلمهای زامبیمحور، بیش از سایرین، مورد توجه قرار گرفتهاند. این سبک و محتوا، که به دلیل تولید آثاری چون سریال The Walking Dead و فیلم World War Z و 28 Days Later، بیش از پیش، شناخته شده و به شهرت رسیده، همواره دستمایهی کارگردانان برای ساخت فیلم و سریال بوده است. فیلم سینمایی Apocalypse Z: New World، که بر همین پایه استوار گشته، تلاش داشت تا به اثری متفاوت و متمایز از سایرین بدل شود. در این متن، به نقد و بررسی این فیلم میپردازیم.
فیلمنامهی بلاتکلیف؛ همه چیز یک کپی، از یک کپی، از یک کپی است

نگارش فیلمنامهی اثر، بر عهدهی آنجل آگودو است. او که در Apocalypse Z: The Beginning of the End نیز، همین مسئولیت را بر عهده داشته، جدیدترین حضور خود را، با یک الگوی تکراری بزرگ آغاز کرده است. خلاصهی داستان فیلم، گویای این مطلب است: یک مأموریت تدارکاتی به اسپانیای ویروسزده وقتی پیچیده میشود که روبرتو، از جزایر امن قناری، با نیتهای پنهانی به آنها میپیوندد. این توضیح کوتاه از Apocalypse Z: New World، تمام مسیر داستانی فیلم را افشا میکند و مواجههی بیننده با مؤلفههایی چون سرقت در اوج اضطرار، جانفشانی، کشتار افراد آلوده و پایان خوش داستان کاملاً قابل پیشبینی است. فیلمنامه اوج و فرود مشخصی ندارد و آنچه موجود است، تنها شوکهای کوتاه، در بطن قصهی ساده و نخنمای ترسناک است.
شخصیتپردازیها نیز کمکی به پیشبرد اثر نمیکنند. همین ابتدا، باید به این نکته اشاره کرد که کاراکتر روبرتو، با بازی کارلوس آلکاید، یکی از نامناسبترین نقشهایی است که در فیلمنامهی Apocalypse Z وجود دارد.
هشدار اسپویل
روبرتو نه تنها استروتیپیک است، بلکه گاهی اوقات، از آن نیز نازلتر میشود. از اوایل فیلم، مخاطب شاهد سرقت او از قایق تفریحی است و همین نکته، آنتیپاتی ما را نسبت به این کاراکتر برمیانگیزد. بدین جهت، تماشاگران با روبرتو همراه نمیشوند و در موقعیتهای تعلیقآمیز، حسی به آنها پیدا نمیکنند.
ایراد دیگری که در ساخت و پرداخت نقشها، در فیلمنامهی آنجل آگودو دیده میشود، عدم ثبات آنهاست. کاراکترها، هیچ انسجامی در رفتار و یا افکار خود ندارند و بدون هیچ دلیلی، ناگهان روی دیگری از خود را نشان داده و با تغییر نظرات، با دیگران همکاری میکنند یا از همکاری سر باز میزنند. این بلاتکلیفی، که حاصل رونوشت بودن طرح، از آثار مطرح است، ضربهای جدی بر فیلم وارد آورده است.
کارگردانی ضعیف؛ گویا هیچ امیدی در کار نیست

کارلس تورنس، کارگردان اسپانیایی که با فیلم کوتاه Sequence و سینمایی Apocalypse Z: The Beginning of the End شناخته میشود، در فیلم جدید خود، حتی به اندازهی Sequence نیز پیش نرفته و عملکردی فاقد استانداردهای سینمایی داشته است. نخستین نکتهای که با آن مواجه میشویم، میزانسن است. تورنس، به قدری در انتخاب جایگاه قرارگیری بازیگران در هر سکانس، رفتاری سطحی داشته، که بیننده، بعضاً دچار سردرگمی نسبت به وضعیت هر کاراکتر میشود. وضعیت دوربین نیز، دست کمی از این ترکیب ندارد. کارگردان، حتی در موقعیتهای اکشن هم، با بلاتکلیفی، به جای ارائهی واضح فضا و چگونگی کنش هر نقش، فقط به لرزش بالای دوربین در حالت Handheld، بدون بازیگردانی درست بسنده کرده و تلاش داشته تا سکانسی دراماتیک، اکشن و تأثیرگذار خلق کند؛ که قاعدتاً ناموفق بوده است. فیلمساز حتی در لحظات بدون تعلیق نیز، از این روش صرفنظر نکرده و بخش عمدهای از Apocalypse Z: New World را، با لرزشها و بدون توجه به جزئیات صحنه، پیش میبرد.
هشدار اسپویل
کارگردانی تورنس، در موقعیتهای ترسناک و Jump scare ها نیز، نمیتواند کاری از پیش ببرد. اکثر این شوکها، به دلیل ضعف فیلمنامه، موسیقی متن و مهمتر از همه، دکوپاژ، کاملاً قابل حدس بوده و در اثرگذاری و یا ترساندن بیننده برای لحظهای هرچند کوتاه، بسیار ناتوان هستند. بهعنوان نمونه، میتوان سکانس بررسی داروها روبرتو را نام برد. سکوت، لرزش بالای دوربین و تمرکز بر روی پنجره، کاملاً گویای این نکته بود که قرار است شاهد یک Jump scare باشیم.
نکتهی دیگری در باب کارگردانی کارلس تورنس باقی نمانده و مسئولیت مابقی ایرادات بصری، بر عهدهی تصویربرداری و تدوین است.
تصویربرداری و تدوین؛ خلاقیتی طنزآمیز در کنار یک الگوی تکراری

شاید بتوان گفت، تصویربرداری الیجاه فلیکس، پس از کارگردانی، مخربترین عنصر در Apocalypse Z: New World بوده است. فلیکس که پیش از این، در Apocalypse Z: The Beginning of the End با تورنس همکاری داشته و به واسطهی حضور در ششمین سری Terminator به شهرت رسیده، تازهترین حضور خود را، به ضعیفترین شکل ممکن پیش برده است. استفاده از لنزهای نامناسب در نماهای بسته، Close-up های بیدلیل در نمایش افراد آلوده، لرزش بالای دوربین و تصاویر Over shoulder در مواقعی که هیچ دیالوگ و یا اکت خاصی بین طرفین در جریان نیست، تنها بخش کوچکی از ضعفهای فلیکس هستند. یکی از عجیبترین اقدامات این فیلمبردار در طول اثر، استفاده از زومهای کوتاه و سریع است. این حرکت، که تصویر ناگهان کمی به جلو زوم شده و یا دور میشود، بارها در طول فیلم، بدون هیچ منطق مشخصی تکرار شده و از اواسط فیلم، تماشا را خستهکننده میکند. برخلاف این اقدام، تصویربردار، روی جزئیات مهم در روند داستان، تمرکز قابل توجهی نکرده و بعضاً از طریق دیالوگها، ماهیت برخی اشیاء مشخص میشود در حالی که گروه فیلمبرداری باید آن را ثبت میکرد و در معرض دید مخاطب قرار میداد. در کنار این خلاقیت نامناسب و فاقد ارزشهای سینمایی، میتوان تدوین سرشار از الگوهای تکراری را عنوان کرد. مونتاژ Apocalypse Z: New World، بر عهدهی لوئیس د لا مادرید و گیرمو لورنزانا تورنز بوده است. این دو تدوینگر نیز، به دلیل نداشتن تجربهی کافی در امر مونتاژ، به کلیشههای ژانر اکشن متوسل شدهاند.
تمام ایراداتی که بر تدوین In The Grey، ساختهی گای ریچی وارد بود، در این اثر نیز قابل انطباق است.
آغاز عموم سکانسها با Extreme long shot از شهر و ساختمانها، عدم دقت در ثبت نماهای موازی با یکدیگر، و کات به هلیشاتها، در موقعیتهای اکشن، بدون وجود نکتهای خاص یا ارائهی اطلاعات، جزوِ نکات منفی در مونتاژ فیلم هستند. واضح است که مادرید و لورنزانا تورنز، به جای تمرکز بر اثر، با الگوبرداری از سایر فیلمها، سعی در جذاب کردن Apocalypse Z داشتند، اما با نداشتن مهارت کافی، این پتانسیل را، حتی با وجود الگوگیری، به هدر دادهاند.
بازیگران فیلم؛ جمع گستردهای از تیپیکالترین نقشآفرینیها

از بازیگران Apocalypse Z: New World، میتوان به کارلوس آلکاید، خوزه ماریا یازپیک، جولیا مارتینز و ماریو مایو اشاره کرد. آلکاید ایفاگر نقش اصلی فیلم، یعنی روبرتو، است. او که با حضور در سریالهایی چون The Age of Anger، Starting tomorrow و The Boarding School: Las Cumbres به شهرت رسیده، اینبار به شکلی غیرقابل قبول ظاهر شده است. میمیک صورت او، در تمام سکانسها، ثابت بوده و در نمایش احساسات خود، ناتوان است. این ضعف، خصوصاً در سکانسهای دراماتیک، به اثر آسیب میزند. در کنار او جولیا مارتینز، بهعنوان نقش مکمل ماریا، حضور دارد. مارتینز که در کارنامهی خود، دریافت جایزهی جشنوارهی فیلم سنسباستین را دارد، اینبار هیچ وجه تمایزی از خود، نسبت به سایر کاراکترهای نظامی در فیلمهای اکشن، نداشته و تصویری، کاملاً کلیشهای و منسوخشده از کاراکتر ماریا ارائه کرده است.
نقشآفرینی ماریو مایو، بهعنوان یکی از بهترین عملکردها در Apocalypse Z قابل ارزیابی است. این بازیگر، در نقش فرمانده لونا، با جدیت متناسب و تسلط بالا بر میمیک صورت خود، به خوبی توانسته از عهدهی ارائهی این کاراکتر برآید.
موسیقی متن؛ تکرار مداوم یک اشتباه

فدریکو جوسید، آهنگسازی فیلم را بر عهده داشته است. او که با ساخت موسیقی متن برای مینیسریال The English و فیلم سینمایی The Secret in Their Eyes شناخته میشد، در تازهترین حضور خود، فعالیت خوبی ندارد. استفاده از سازهای زهی همچون ویولن و نزدیک شدن تم اصلی به موسیقی عربی، و همچنین تکرار مداوم آن، بدون خلاقیت قابل توجهی، عامل اصلی شکست جوسید در آهنگسازی Apocalypse Z: New World است. البته، نباید این نکته را فراموش کرد که بهرهگیری از موارد ذکرشده، به تنهایی و در جایگاه درست خود، علاوه بر اثرگذاری روی بیننده، بر غنای اثر میافزاید؛ اما در این فیلم نمیتواند هیچیک از انتظارات مخاطبان را برآورده کند.
در نهایت، باید گفت Apocalypse Z: New World، چیزی جز یک بلندپروازی بیهدف نیست. فیلمی که از همان فرمول همیشگی اکشن و بقا بهره برده و سعی داشت از بهترینهای این ژانر، الهام بگیرد و فیلمی جذاب و موفق، در گیشه، بسازد. اما این تصمیم، برخلاف آنچه انتظار میرفت به کلاژی تبدیل شد که حتی ارزش تماشای دوباره را ندارد. جدیدترین ساختهی تورنس، نه تنها یک فیلم سرگرمکننده نیست، بلکه چند سطح نیز از آن فروتر است.
نمرهی نویسنده به فیلم: ۳.۵ از ۱۰
منبع: gamefa.com